نقش متغیر سن در حفظ یا تغییر زبان: مطالعه‌ای‌ موردی درباره کردی کرماشانی

تغییر زبان در جامعه‌های دو یا چندزبانه دغدغه‌ای جهانی است. در شهر دو یا چندزبانه‌کرمانشاه نیز گرایش قوی برای به‌حاشیه‌راندن زبان مادری درمیانِ خانواده‌ها مشاهده می‌شود. هدف اصلی در این پژوهشِ توصیفی-تحلیلی، بررسی تاثیر سن بر تغییر زبان گویشوران کردی کرماشانی در شهر کرمانشاه است. فرضیه‌پژوهش این است که بین سن مخاطبان و حفظ زبان رابطه‌ای مستقیم وجود دارد؛ یعنی نوجوانان به‌سرعت درحالِ تغییر زبان کردی به فارسی هستند. برای انجام پژوهش حاضر، 384 آزمودنی (مرد و زن از 3 گروه سنی زیر 20 سال، 20 تا 50 سال و 50 سال به بالا) به‌صورت تصادفی ساده برگزیده شدند تا به پرسش‌نامه پاسخ دهند. چارچوب نظری پژوهش، شیوه‌تحلیل حوزه‌ای فیشمن (1966) است. داده‌ها از حوزه‌های مختلف زبانی (خانواده، کوچه و بازار، اداره، مدرسه، مذهب و هنر و سرگرمی) گردآوری و با نرم‌افزار spss تجزیه‌وتحلیل شدند. نتایج نشان داد که کاربرد زبان کردی در حوزه‌خانواده حتی کمتر از حوزه‌های اداری و کوچه و بازار است. همچنین میزان یادگیری این زبان در خانواده‌های کرمانشاهی به‌‌عنوان زبان اول از 5/82 درصد در مخاطبان بالای 50 سال به 28 درصد در افراد زیر 20 سال کاهش یافته است. درمقابل، فراگیری فارسی به‌منزله‌زبان اول در مقایسه با دو گروه سنی بالاتر به‌یکباره حدود 10 برابر افزایش یافته است. یافته‌ها بیانگر شتاب در فرایند تغییر زبان در نوجوانان کرمانشاه است.

age variable in language maintenance or change: a case study of kermashani kurdish

language change among bi/multilingual societies is an issue of global concern. the bi/multilingual context in kermanshah has, too, witnessed a significant tendency among families to marginalize the mother tongue. the purpose of this descriptive–analytical survey is to examine the effect of the participants’ age on the extent of language change among the kermashani kurdish speakers in kermanshah. the hypothesis is that there is a direct correspondence between the age of participants and maintaining their language. that is, the youth (under 20) are increasingly shifting from kurdish to persian. to find the answer, 384 participants (male and female in 3 groups: under 20, 20–50, and more than 50) were selected by simple random sampling to fill up the questionnaire. the framework of the research was the domain analysis of fishman (1966). the data were collected from different domains (family, street and market places, office/work, school, religion, art, and hobbies) and they were analyzed by spss software. the findings maintained that in family domain kurdish is used even less than in office and marketplaces domains. furthermore, the extent of kurdish learning as the first language in over 50 persons was 85/2 percent in family domain, but it was about 28 percent in the youngest group (under 20). on the other hand, the acquisition of persian language as the first language has unexpectedly raised more than 10 times compared to the other 2 older groups. that can be the sign of an accelerating language change among the youth.