تاثیر ساخت اطلاعی، نقش دستوری، ساخت نحوی بر پسایندسازی در زبان کردی سورانی

هدفی که در این پژوهش پیکره‌محور دنبال می‌شود بررسی تاثیر ساخت اطلاعی، نقش دستوری، ساخت نحوی، نوع فعل، وزن دستوری و معرفگی بر فرایند پسایندسازی در زبان کردی گفتاری سورانی لهجه جافی است. ازآنجا‌که زبان کردی از خانواده زبان‌های ایرانی است، همانند زبان فارسی، زبانی فعل‌پایان است. جمله‌های فعل‌پایان در زبان کردی جمله‌های بی‌نشان به شمار می‌روند؛ اما در زبان گفتاری تمایل بیشتری به تولید جمله‌های نشان‌دار و پسایندسازی برخی از سازه‌ها مشاهده می‌شود. در این پژوهش باتکیه‌بر پیکره‌گفتاری زبان کردی برگرفته از مجموعه قصه‌های فولکلور (احمدی، 1399) و تحلیلی داده‌بنیاد، عامل‌های موثر و شناخته‌شده‌پژوهشگران دیگر بر فرایند پسایندسازی در زبان کردی را بررسی کردیم و نشان دادیم که در این زبان سازه‌هایی با ساخت نحوی گروه حرف‌اضافه‌ای در نقش نحوی مفعول غیرمستقیم و قید مکان با ساخت اطلاعی نو در زبان گفتاری در جایگاه پس از فعل قرار می‌گیرند و پسایند می‌شوند. درباره سازه مسند نیز نوع فعل ربطی از عوامل موثر بر پسایندشدگی این سازه است. سازه‌های مفعول مستقیم، فاعل، قید مقدار و قید کیفیت به‌جز در مواردی محدود که می‌توان آن‌ها را نادیده گرفت، از این اصل پیروی نمی‌کنند. دو عامل وزن دستوری و معرفگی نیز نقشی موثر بر این فرایند در زبان کردی ندارند.

the effect of informative structure, grammatical role and syntactic structure on the postposing in the sorani language

the purpose of this corpus-oriented research is to investigate the effect of informative structure, grammatical function syntactic structure, verb type, grammatical weight and definiteness on the process of postposing in the spoken sorani kurdish language. since the kurdish language is an iranian language like the persian, it is a head-last language and verb ending sentences are considered unmarked but in the spoken language there is a greater tendency to produce marked sentences and postposing some constructions can be seen. in this research through relying on spoken corpus of kurdish language taken from folklore collection (ahmadi, 2020) and databased analysis, we have investigated the effective factors known by other researchers about the postposing process in the kurdish language. this research shows that in sorani spoken language, prepositional phrase constituent in indirect object and place adverb syntactic role with new informative structure move to after verb position and postposing occurs. in the case of predicate postposing, the type of copular verb is an effective factor. the direct object, subject, adverb of quantity and adverb of quality do not follow this principle except in limited cases that can be ignored. grammatical weight and definiteness factors do not have effective role in postposing in this language.