تحلیل جغرافیایی زمینه‌های شکست عملیات فروغ جاویدان و پیروزی عملیات مرصاد

برای مطالعه و بررسی جنگ‌ها و عملیات‌های نظامی در دوره‌های زمانی گوناگون و همچنین پی بردن به علل شکست‌ها و پیروزی‌ها در صحنه‌های نبرد، بایستی به عامل جغرافیا توجه ویژه‌ای نمود. عملیات فروغ جاویدان که از سوی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در سوم مردادماه سال 1367 و پس از پذیرش قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل متحد توسط جمهوری اسلامی ایران آغاز شده بود، با بسترها و عوامل جغرافیایی ارتباط تنگاتنگی دارد. به این معنا که علاوه بر راهبردها و تاکتیک‌های نظامی که حتماً می‌بایست با در نظر گرفتن ویژگی‌های جغرافیایی منطقه طرح‌ریزی می‌شد، علل شکست سازمان در این عملیات و در سوی مقابل پیروزی عملیات مرصاد نیز پیوستگی مستقیم و قابل ملاحظه‌ای با عوامل جغرافیایی داشته‌ است. از این جهت، پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی - تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای و مطالعات اسنادی قصد دارد به تحلیل جغرافیایی عملیات فروغ جاویدان بپردازد و به این پرسش پاسخ دهد که عوامل جغرافیایی چه نقشی در شکست عملیات فروغ جاویدان و پیروزی عملیات مرصاد داشته‌اند؟ بررسی‌ها و نتایج پژوهش نشان داده است که عوامل طبیعی و انسانی شامل توپوگرافی منحصربه‌فرد استان کرمانشاه و موقعیت دفاعی تنگه چهارزبر واقع در 34 کیلومتری غرب کرمانشاه و همچنین ایجاد تراکم شدید انسانی و راه‌بندان سنگین توسط مردم جنگ‌زده در محدوده دشت حسن‌آباد و در محور جاده اسلام‌آباد غرب - کرمانشاه، از مهم‌ترین علل ناکامی سازمان و شکست عملیات فروغ جاویدان محسوب می‌شوند که درنهایت منجر به پیروزی عملیات مرصاد از سوی نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران گردید.

geographical analysis of the failure of the forough javidan operation and the victory of the mersad operation

in order to investigate wars and military operations in different periods of time, as well as to find out the causes of defeats and victories in battle scenes, special attention should be paid to the factor of geography. operation forough javidan, which was launched by the people's mojahedin organization of iran on july 25, 1988, after the adoption of security council resolution 598 by the islamic republic of iran, is closely related to geographical factors. this means that the reasons for the organization's failure in this operation and on the opposite side of the victory of mersad operation had a direct connection with geographical factors. the present research, with a descriptive-analytical approach and relying on library sources, intends to analyze the geographical analysis of forough javidan operation and answer the question, what role did geographical factors play in the failure of forough javidan operation and the victory of mersad operation? the results of the research have shown that natural and human factors, including the topography of kermanshah province and the defensive position of chahar-zebar strait, located 34 kilometers west of kermanshah, as well as the creation of severe human density by the war-torn people in the hassan abad plain and on the axis of islamabad west - kermanshah road, are among the most important causes. the failure of operation forough javidan is considered to be the victory of operation mersad by the military forces of the islamic republic of iran.