راهبردهای دفاعی-امنیتی ایران در تامین امنیت صنعت نفت جزیره خارگ در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران

جزیره خارگ از منظر صادرات نفتی ایران در دوران جنگ تحمیلی عراق، یک پایانه مهم و بسیار استراتژیک محسوب می‌شد. بدین‌جهت از همان آغاز جنگ، رژیم بعثی عراق تلاش زیادی برای انهدام و غیرعملیاتی کردن آن داشت. حملات به پایانه‌های صادرات نفتی جزیره خارگ از مهر 1359 آغاز شد ولی حملات همه‌جانبه برای قطع صادرات نفتی در سال 1364 صورت گرفت. از آنجایی که پایانه صادراتی جزیره خارک مهم‌ترین پایانه صادراتی و تامین منابع درآمدی کشور بود و 94 درصد صادرات نفتی از آنجا انجام می‌شد، اتخاذ راهبردهای دفاعی-امنیتی برای صنعت نفت خارگ امری حیاتی برای کشور می‌نمود. این مقاله به روش تحلیل تاریخی به دنبال پاسخ به این پرسش است که مهم‌ترین راهبردهای دفاعی-امنیتی برای حفظ امنیت تاسیسات نفتی خارگ در مقابله با حملات رژیم بعثی عراق و تداوم صادرات نفت چه بود؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مجموعه‌ای از راهبردها و تاکتیک‌ها برای دفاع از امنیت سامانه‌های نفتی و تداوم صادرات صورت گرفت. ابتدا «ستاد راهبردی دفاع از خارک» با حضور نهادهای سیاسی، اقتصادی و نظامی تشکیل شد. ایجاد سازه‌های دفاعی، تاسیس پدافند دفاع هوایی جزیره، بهره‌گیری از پدافند عامل و غیرعامل، استفاده از گوی‌های شناور، تشکیل گروه امداد آتش‌نشانی، تغییر در مسیر نفت‌کش‌ها ازجمله راهبردها و تاکتیک‌های به کار گرفته شده در دوران جنگ بود که جزیره خارگ را به «جزیره پایداری» تبدیل و صادرات نفتی ایران از این جزیره را تداوم بخشید.

iran’s defense-security strategies in securing the security of the kharg island oil industry in iraq’s imposed war against iran

kharg island was considered an important and very strategic terminal from the point of view of iran’s oil exports during the imposed war in iraq. baathist regime of iraq tried hard to destroy it and make it non-operational. attacks on kharg island’s oil export terminals began in october 1980, but all-out attacks to stop oil exports took place in 11985. since the export terminal of khark island was the most important export terminal and source of income for the country and 94% of oil exports were carried out from there, adopting defense-security strategies for the khark oil industry was vital for the country.this article seeks to answer the question of what were the most important defense-security strategies to maintain the security of foreign oil facilities in the face of the attacks of the iraqi baathist regime and the continuation of oil exports?the findings of the research show that a series of strategies and tactics were implemented to defend the security of oil systems and the continuation of exports. first, &khark defense strategic headquarters& was formed with the presence of political, economic and military institutions. the creation of defense structures, the establishment of the island’s air defense, the use of active and passive defenses, the use of floating spheres, the formation of a fire rescue group, the change in the route of oil tankers were among the strategies and tactics used during the war, which made kharg island an &island&. &sustainability& continued iran’s transformation and oil export from this island.