احیا بذر زوال یافته‌ ذرت شیرین (zea mays var. saccharata) رقم بیسین با پیش‌تیمار توسط اسید الاژیک، جیبرلین و نیترات پتاسیم

مقدمه: بنیه ضعیف گیاهچه یکی از مشکلات اصلی در کشاورزی است که قابلیت جوانه‌زنی بذر و استقرار گیاهچه را کاهش داده و به‌طور مستقیم بر استقرار و عملکرد گیاه تاثیر می‌گذارد. استفاده از روش‌های پیش‌تیمار بذر با مواد شیمیایی و تنظیم‌کننده‌های رشد می‌تواند به‌عنوان راهکاری موثر در تقویت بنیه گیاهچه و بهبود صفات بیوشیمیایی و جوانه‌زنی بذر مورد استفاده قرار گیرد. در این مطالعه، تقویت بنیه گیاهچه‌های ذرت شیرین به کمک پیش‌تیمارهای اسید الاژیک، جیبرلین و نیترات پتاسیم تحت آزمون پیری تسریع شده بررسی شد.مواد و روش ها: این آزمایش در آزمایشگاه فناوری بذر دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج در سال‌ 1403 به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو عامل صورت گرفت. فاکتور اول پیری تسریع شده بذر در دو سطح (زوال‌ و بدون زوال) و فاکتور دوم پیش‌تیمار بذر در 8 سطح (بدون پیش‌تیمار، پیش‌تیمار با آب مقطر، اسید الاژیک در دو سطح (25 و 100 میلی‌گرم بر لیتر)، جیبرلین در دو سطح (50 و 150 میلی‌گرم بر لیتر) و نیترات پتاسیم در دو سطح (15 و 60 میلی‌گرم بر لیتر) بود. در نهایت صفات بیوشیمیایی و جوانه‌زنی بذرها اندازه‌گیری شد.یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که زوال بذر به‌طور معنی‌داری منجر به کاهش خصوصیات جوانه‌زنی شامل درصد و سرعت جوانه‌زنی، طول ساقه‌چه، طول ریشه‌چه و شاخص طولی و وزنی بنیه گیاهچه شد. همچنین، شاخص‌های بیوشیمیایی نظیر محتوای قندهای محلول و فعالیت آنزیم آلفا آمیلاز تحت تاثیر منفی زوال کاهش یافتند. از سوی دیگر، زوال بذر موجب افزایش محتوای پرولین، مالون دی‌آلدهید و فعالیت آنزیم پراکسیداز گردید که نشان‌دهنده تشدید تنش اکسیداتیو در شرایط زوال است. پیش‌تیمار بذرهای زوال‌یافته با اسید الاژیک، جیبرلین و نیترات پتاسیم تاثیر مثبتی در بهبود خصوصیات جوانه‌زنی و شاخص‌های بیوشیمیایی داشت. به‌طور خاص، غلظت‌های 100 میلی‌گرم بر لیتر اسید الاژیک، 150 میلی‌گرم بر لیتر جیبرلین و 15 میلی‌گرم بر لیتر نیترات پتاسیم موثرترین پیش‌تیمارها بودند.نتیجه‌گیری: نتایج این تحقیق نشان داد که پیش‌تیمار بذرهای زوال‌یافته ذرت شیرین رقم بیسین با اسید الاژیک، جیبرلین و نیترات پتاسیم موجب بهبود قابل توجه جوانه‌زنی و شاخص‌های بیوشیمیایی شد. این تیمارها با کاهش اثرات منفی زوال بذر، به تقویت بنیه و استقرار گیاهچه‌ها کمک کردند. بنابراین، این پیش‌تیمارها می‌توانند به‌عنوان روشی موثر برای بهبود کیفیت بذرهای رقم بیسین در شرایط مختلف زراعی پیشنهاد شوند.

revitalizing deteriorated sweet corn (zea mays var. saccharata basin r) seeds through priming with ellagic acid, gibberellin, and potassium nitrate

extended abstractintroduction: poor seedling vigor is one of the major challenges in agriculture, as it reduces seed germination capacity and seedling establishment, directly impacting plant establishment and yield. the use of seed priming methods with chemicals and growth regulators can serve as an effective strategy to enhance seedling vigor and improve biochemical traits and seed germination. in this study, the enhancement of sweet corn seedling vigor through priming with ellagic acid, gibberellin, and potassium nitrate was investigated under accelerated aging conditions.materials and methods: a factorial experiment was conducted in the seed technology laboratory of the faculty of agriculture at yasouj university in 2024, based on a completely randomized design with two factors. the first factor was accelerated seed aging at two levels (aged and non-aged), and the second factor was seed priming at eight levels (no prime, hydropriming, ellagic acid at two concentrations (25 and 100 mg/l), gibberellin at two concentrations (50 and 150 mg/l), and potassium nitrate at two concentrations (15 and 60 mg/l)). biochemical traits and seed germination characteristics were measured ultimately.results: the findings of this study revealed that seed deterioration significantly reduced germination characteristics, including germination percentage and rate, shoot length, root length, and seedling vigor index (length and weight). additionally, biochemical indices such as soluble sugar content and α-amylase enzyme activity were negatively affected by aging. on the other hand, seed deterioration increased proline content, malondialdehyde levels, and peroxidase enzyme activity, indicating heightened oxidative stress under aging conditions. priming of deterioration seeds with ellagic acid, gibberellin, and potassium nitrate positively influenced germination characteristics and biochemical indices. specifically, concentrations of 100 mg/l ellagic acid, 150 mg/l gibberellin, and 15 mg/l potassium nitrate were the most effective pretreatments.conclusion: the results of this research demonstrated that pretreatment of deteriorated basin sweet corn seeds with ellagic acid, gibberellin, and potassium nitrate significantly improved germination and biochemical indices. these treatments mitigated the negative effects of seed aging, enhancing seedling vigor and establishment. therefore, these priming can be recommended as effective methods to improve the quality of basin sweet corn seeds under various agricultural conditions.highlights:seed deterioration leads to an increase in biochemical indicators such as seed proline content, peroxidase enzyme activity, and seed malondialdehyde content.the vigor of basin sweet corn seeds is improved through pretreatment with gibberellin and ellagic acid.the effect of priming before and after artificial deterioration on germination and seed vigor of sweet corn cultivar basin was compared and investigated.