واکنش صفات جوانه زنی دو گونه لوبیا (pachyrhizus erosus) و (phaseolus vulgaris) به تیمارهای کودی تحت تنش خشکی

مقدمه: جوانه‌زنی و سبزشدن از مهم‌ترین مراحل رشدی گیاهان زراعی محسوب می‌شوند و نقش قابل‌توجهی بر مراحل بعدی رشد گیاه در مزرعه نیز خواهند داشت که این ویژگی، در ارتباط مستقیم با اندازه توان و پتانسیل بذر است. کاربرد کودهای آلی و زیستی برای افزایش بنیه بذر و گیاهچه می‌تواند آن‌ها را در شرایط تنش‌های محیطی ازجمله تنش کم‌آبی و خشکی متحمل یا قوی سازد بدین منظور به بررسی اثر تنش خشکی و تیمارهای کودی بر شاخص‌های جوانه‌زنی بذر دو گونه لوبیا قرمز (phaseolus vulgaris l.) و جیکاما (pachyrhizus erosus (l.) urban) پرداخته شد. مواد و روش ها: بذرهای جیکاما و لوبیا قرمز رقم گلی، در چهار سطح تنش خشکی شامل: صفر، 6- ، 9- و 12- بار و چهار سطح کودی شامل: تیمارهای شاهد (عدم مصرف کود)، کود زیستی (em در حد مطلوب)، کود آلی ویناس (در حد مطلوب) و ترکیب کودهای زیستی و آلی (در حد مطلوب) به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی و سه تکرار در دانشگاه شهرکرد در سال 1402-1401 انجام شد.یافته ها: نتایج نشان داد که اثر برهمکنش سه‌گانه گونه گیاهی، تیمارهای کودی و تنش خشکی، بر صفات درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، شاخص بنیه بذر، طول ساقه چه و ریشه‌چه، وزن تر و خشک ساقه چه و ریشه‌چه بذر در سطح احتمال 1% معنی دار بود. گونه جیکاما با کاربرد تیمار کودهای ترکیبی در شرایط بدون تنش خشکی، بیشترین میانگین درصد جوانه زنی (100 %)، سرعت جوانه‌زنی (42.48 بذر/ روز)، شاخص بنیه بذر (8.55)، طول ساقه چه (5.66 سانتی متر)، وزن تر ساقه چه (0.694 گرم)، وزن خشک ساقه چه (0.125 گرم)، وزن تر ریشه چه (0.772 گرم)، وزن خشک ریشه چه (0.109 گرم) را نشان داد. در شرایط تنش متوسط خشکی (سطح تنش 9- بار)، میانگین طول ریشه‌چه در گونه جیکاما تحت تاثیر کودهای ترکیبی 6.333 سانتی‌متر بود.نتیجه گیری: در این مطالعه کاربرد تیمارهای کودی، سبب ایجاد تحمل بیشتر نسبت به شرایط تنش آبی و کاهش پتانسیل آب شدند، همچنین تیمارهای تنش خشکی سبب کاهش صفات مورد بررسی، در هر دو گونه لوبیا شدند اما گونه جیکاما نسبت به لوبیا قرمز در برابر تنش خشکی، تحمل برتری بیشتری نشان داد. از این‌رو می‌تواند گزینه‌ای مناسب‌تر برای کشت در شرایط تنش خشکی باشد.جنبه‌های نوآوری:جدید بودن جیکاما در ایران و کمبود اطلاع از ویژگی های جوانه زنی و رشدی این گیاه.به‌دلیل وجود روتنون در بذر جیکاما، اطلاعی از وجود اثر این ماده در برهمکنش با تیمارهای کودی بر ویژگی های جوانه زنی بذر آن وجود نداشته که در این آزمایش به آن پرداخته شده است. به‌دلیل اینکه جیکاما گیاهی چند‌منظوره دانه ای غده ای است اطلاعی از واکنش صفات جوانه زنی آن در مقایسه با گیاهی مشابه مانند لوبیا وجود نداشته است.

study of germination traits of two bean species (pachyrhizus erosus) and (phaseolus vulgaris) to fertilizer treatments under drought stress

extended abstractintroduction: germination and seedling emergence are among the most critical developmental stages in crop plants, significantly influencing subsequent growth stages in the field. these traits are directly linked to seed vigor and potential. the application of organic and biofertilizers can enhance seed and seedling vigor, enabling them to withstand environmental stresses such as drought and aridity. to investigate this, the effects of drought stress and fertilizer treatments on germination indices of two plant species—red bean (phaseolus vulgaris l.) and jicama (pachyrhizus erosus (l.) urban)—were examined.materials and methods: the seeds of jicama and red bean (goli variety) were subjected to four levels of drought stress (0, -6, -9, and -12 bar) and four fertilizer treatments: control (no fertilizer), optimal biological fertilizer (em), optimal organic vinasse fertilizer, and a combination of biological and organic fertilizers (at optimal levels). the experiment was conducted as a factorial design in a completely randomized arrangement with three replications at the university of shahrekord during the 2022-2023 growing season.results: the results revealed that the triple interaction of plant species, fertilizer treatments, and drought stress had a significant effect (p < 0.01) on germination percentage, germination rate, seed vigor index, shoot and radicle length, as well as fresh and dry weights of shoots and radicles. under non-stressed conditions, the jicama species treated with combined fertilizers exhibited the highest mean values for germination percentage (100%), germination rate (42.48 seeds/day), seed vigor index (8.55), shoot length (5.66 cm), shoot fresh weight (0.694 g), shoot dry weight (0.125 g), radicle fresh weight (0.772 g), and radicle dry weight (0.109 g). under moderate drought stress (−9 bar), the mean radicle length of jicama treated with combined fertilizers was 6.333 cm.conclusion: in this study, the application of fertilizer treatments enhanced greater tolerance to water stress conditions and reduced water potential, while drought stress treatments led to a decline in the examined traits in both bean species. however, the jicama species demonstrated superior drought stress tolerance compared to the red bean, making it a more suitable option for cultivation under drought stress conditionshighlights:the novelty of jicama in iran and the lack of information on the germination and growth characteristics of this plant.due to the presence of rotenone in jicama seeds, there was no information on how this compound interacts with fertilizer treatments to affect seed germination traits—an aspect investigated in this study.since jicama is a multipurpose plant with both seed and tuber uses, there was no available data on how its germination traits compare to those of a similar plant, such as beans.