تاثیر پیش تیمار با اسید سالیسیلیک روی جوانه‌زنی و صفات بیوشیمیایی گیاهچه گندم نان (triticum aestivum) رقم سائین تحت تنش شوری

مقدمه: انتظار می‌رود جمعیت جهان تا سال 2050 به سرعت افزایش یابد، به همین دلیل، تصور می‌شود که زمین‌های موجود برای رشد غلات جهت تامین نیازهای غذایی فزاینده در آینده ناکافی باشند. کاهش اراضی کشاورزی در نتیجه افزایش عوامل تنش زیستی و غیرزیستی از جمله موانع مهم کشاورزی است. گندم یک گیاه علفی یکساله به عنوان یک ماده غذایی اساسی و راهبردی هم در ایران و هم در جهان استفاده می شود. شوری یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیرزیستی است که امنیت غذایی را در جهان با تاثیر بر تولیدات کشاورزی، به‌ویژه در مناطق خشک و مناطق نیمه‌خشک جهان تهدید می‌کند. پیش‌تیمار بذر تکنیکی برای به حداقل رساندن زمان سبز شدن، تضمین جوانه‌زنی مداوم و بهبود عملکرد محصول است، پرایمینگ یک تیمار قبل از کاشت است که منجر به شرایط فیزیولوژیکی می‌شود که جوانه‌زدن بذر را بهبود می‌بخشد. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر پرایمینگ بذر با اسید سالیسیلیک روی جوانه‌زنی و صفات بیوشیمیایی گیاهچه گندم تحت تنش شوری اجرا گردید.مواد و روش‌ها: آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار در آزمایشگاه دانشکده کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1403  انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل چهار سطح شوری (صفر، 50، 100 و 200 میلی‌مولار کلریدسدیم) و چهار سطح اسیدسالیسیلیک (صفر، 0.1، 0.5 و 1 میلی‌مولار) بود.یافته‌ها: نتایج نشان داد که تنش شوری موجب کاهش درصد جوانه‌زنی و افزایش مقدار پرولین و محتوای قندهای محلول گردید، ولی پرایمینگ بذر با هیدرو، اسید سالیسیلیک 0.1 و 0.5 میلی‌مولار به‌ویژه اسید سالیسیلیک یک میلی‌مولار این صفات را بهبود بخشید. مقدار پرولین و محتوای قندهای محلول در پرایمینگ با اسید سالیسیلیک یک میلی‌مولار به ترتیب در حدود 22 و 43 درصد نسبت به شاهد (آب مقطر) بیشتر بود. فعالیت آنزیم کاتالاز در تیمار با اسید سالیسیلیک یک میلی‌مولار و شوری 200 میلی‌مولار نسبت به شاهد در حدود 61 درصد افزایش نشان داد. هم‌چنین، بیش‌ترین فعالیت آنزیم آلفاآمیلاز (4.400 میلی‌گرم بر گرم وزن تر بر دقیقه) در تیمار با اسید سالیسیلیک یک میلی‌مولار و بدون شوری به‌دست آمد.نتیجه‌گیری: نتایج این تحقیق نشان داد که پرایمینگ بذر با هیدرو (آب مقطر)، سطوح مختلف اسید سالیسیلیک به‌ویژه اسید سالیسیلیک یک میلی‌مولار با تحریک آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانت و خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد می‌تواند به ‌عنوان بهبوددهنده رشد و کاهنده اثرات نامطلوب شوری در گیاه گندم مطرح شود.

effect of seed priming with salicylic acid on germination and biochemical traits of bread wheat (triticum aestivum) cultivar sain under salinity stress

extended abstractintroduction: the world population is expected to increase rapidly until 2050. for this reason, it is thought that the existing lands will be insufficient for growing grains in order to meet the increasing food needs in thefuture. the decrease in agricultural lands as a result of the increase in biotic and abiotic stress factors are among the important obstacles to agriculture. wheat, an annual herbaceous plant, is used as a basic and strategic nutrient both in iran and in the world. salinity is one of the major abiotic stresses that threaten global food security by impacting agricultural production, particularly in arid and semi-arid regions of the world. seed pretreatment is a technique for minimizing emergence time, ensuring consistent germination, and improving crop performance. it is a treatment at pre-sowing, leading to a physiological condition that improve the seed to germinate. the aim of this study was to evaluate the effect of seed priming with salicylic acid on germination and biochemical traits of wheat under salinity stress.materials and methods: the experiment was conducted as factorial arrangement based on a completely randomized design with four replications in a row (tube or sandwich culture) between filter paper at the laboratory of the faculty of agriculture university of mohaghegh ardabili in 2024. experimental treatments included four salinity levels (0, 50, 100, and 200 mm) and four levels of salicylic acid (0, 0.1, 0.5 and 1 mm).results: the results showed that salinity stress decreased germination percentage (gp) and and increased the amount of proline and soluble sugars content, but priming with hydro, salicylic acid 0.1 and 0.5 mm especially salicylic acid 1mm improved these traits. the activity of the amount of proline and soluble sugars content in priming with 1mm salicylic acid were the application 22 and 43% higher than the control (distilled water). the activity of catalase enzyme in 1 mm salicylic acid treatment and salinity of 200 mm compared to the control showed an increase about 61%. also the highest amount of amylase enzyme activity (4.400 mg g-1 fw min-1) was obtained in the treatment with 1 mm salicylic acid and without salinity.conclusions: the results of this research showed that seed priming with hydro (distilled water), different levels of salicylic acid, especially 1mm salicylic acid by stimulating antioxidant enzymes and neutralizing free radicals can be considered as a growth enhancer and reduce the adverse effects of salinity in wheat plant reduce the harmful effects of salinity stress on some traits in wheat seedlings and improve seedling growth.highlights:seed priming with using distilled water, salicylic acid 1mm improved gp of seed wheat under salinity.priming with distilled water, salicylic acid 1mm increased the activity of catalase, amylase, proline and soluble sugars content.priming with salicylic acid showed a better effect than other treatments on germination indices and biochemical characteristics.