تقویت جوانه‌زنی بذرهای فرسوده تریتیکاله (tritico secale) با پیش‌تیمار هورمونی

مقدمه: مرحله جوانه ‌زنی و رویشی گیاهچه از مهم ترین مراحل رشدی گیاه است که تعیین کننده درجه موفقیت سامانه های زراعی در تولید است. فرسودگی ناشی از شرایط انبارداری بذرها چالشی است که موجب کاهش جوانه‌ زنی و ظهور گیاهچه ضعیف، از دست رفتن بنیه بذر و در نهایت مرگ بذر می گردد. به همین دلیل به کارگیری روش هایی برای افزایش توانایی جوانه زنی و افزایش بنیه بذر و بهبود استقرار گیاهچه ها امری ضروری است. استفاده از هورمون های گیاهی یکی از روش هایی است که می تواند توانایی جوانه ‌زنی بذر و رشد بهینه گیاه را در شرایط فرسودگی بذر افزایش دهد. پرایمینگ بذر با هورمون های گیاهی از جمله روش های بسیار ساده و ارزان جهت بهبود جوانه زنی بذر، تسریع رشد و استقرار گیاهچه، یکنواختی جوانه زنی و تولید گیاهچه قوی است. هدف از این آزمایش تعیین اثرگذارترین پیش تیمارهای هورمون های رشدی جهت بهتر شدن خصوصیات جوانه زنی بذرهای فرسوده تریتیکاله و استقرار گیاهچه ها می باشد.مواد و روش‌ها: به منظور بررسی اثر پرایمینگ بر شاخص های جوانه زنی و برخی صفات بیوشیمیایی بذرهای فرسوده تریتیکاله، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در سال 1402 در آزمایشگاه علوم و تکنولوژی بذر دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی اجرا شد. تیمارها شامل میزان فرسودگی (5%، 15% و 25%) و انواع پرایمینگ (بدون پرایم، آب مقطر، سیتوکینین، اسپرمیدین، اسید سالیسیلیک و اکسین) بودند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که فرسودگی درصد جوانه زنی را کاهش داد. پرایمینگ سبب کاهش تاثیر فرسودگی و بهبود درصد جوانه زنی به مقدار 36.9 درصد گردید. با افزایش فرسودگی طول ریشه چه، شاخص بنیه طولی گیاهچه، میزان پروتئین و فعالیت پروتئاز کاهش یافت، در حالی که پرایمینگ موجب کاهش اثر فرسودگی بر روی این صفات شد. در پایین ترین سطح بنیه بذر (25 درصد) پرایمینگ با اکسین طول ریشه چه و ساقه چه، فعالیت پروتئاز و شاخص بنیه طولی گیاهچه را به ترتیب 72.07، 62.06، 73.27 و 77.06 درصد نسبت به شاهد افزایش داد.  نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که پرایمینگ بذر تریتیکاله با هورمون رشد اکسین، می تواند موجب تقویت بذرهای فرسوده و افزایش جوانه زنی و یکنواختی تولید گیاهچه تریتیکاله گردد.

enhancing the germination of deteriorated triticale (tritico secale) seeds with hormone priming

extended abstractintroduction: germination and seedling growth are one of the most important stages of plant growth, which determine the degree of success of agricultural systems in production. seed deterioration due to storage conditions is a challenge that results in diminished germinability poor seedling establishment, the loss of seed vigor, and finally seed mortality. thus, it is necessary to use methods to increase seed germinability and enhance seedling establishment. the use of plant hormones is one of the methods that can increase seed germinability and optimal plant growth under seed deterioration conditions. seed priming with plant hormones is among simple and cheap methods to improve seed germination, accelerate seedling growth and establishment, germination uniformity, and production of vigorous seedlings. the purpose of this experiment is to determine the most effective pretreatments of growth hormones to improve the germination and seedling establishment characteristics of deteriorated triticale seeds.materials and methods: to examine the effect of priming on germination indices and some biochemical traits of deteriorated triticale seeds, a factorial experiment was performed in a completely randomized design with three replications at the laboratory of seed science and technology, faculty of agriculture and natural resources, university of mohaghegh ardabili in 2023. treatments included seed deterioration (5%, 15%, and 25%) and priming (no prime, distilled water, cytokinin, spermidine, salicylic acid, and auxin).results: the results showed that seed deterioration reduced the germination percentage. priming reduced the effect of seed deterioration and improved the germination percentage by 36.9%. as seed deterioration increased, radicle length, seedling length, vigor index, protein content, and protease activity decreased, whereas priming mitigated the effect of seed deterioration on these traits. at the lowest level of seed deterioration (25%), priming with auxin increased radicle length, plumule length, protease activity, and seedling length vigor index by 72.07, 62.06, 73.27, and 77.06, respectively, compared with no priming.conclusions: in general, it seems that triticale seed priming with auxin can invigorate deteriorated seeds and increase germination and seedling production uniformity.highlights:auxin pretreatment had the greatest effect on improving the quality and germination characteristics of deteriorated triticale seeds.effects of using growth regulators pretreatment were investigated in deteriorated triticale seeds.