اثر قارچ‌های همزیست ریشه بر مولفه‌های جوانه‌زنی و رشدی دو رقم بومی و اصلاح شده برنج (oryza sativa)

مقدمه: جوانه‌زنی و سبزشدن، حساس‌ترین مرحله رشد و نمو گیاه برنج محسوب می‌شوند. در این زمینه، استفاده از قارچ‌های افزاینده رشد به‌صورت پیش‌تیمار زیستی (بیوپرایمینگ) بذر جهت جوانه‌زنی و رشد مطلوب گیاهچه‌ها می‌تواند مفید باشد. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر قارچ‌های همزیست ریشه بر بهبود مولفه‌های جوانه‌زنی و رشدی دو رقم بومی و اصلاح‌شده برنج (l. oryza sativa) اجرا شد.مواد و روش‌ها: این آزمایش در تابستان 1400 در آزمایشگاه تنش‌های محیطی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل 22 جدایه قارچی همزیست ریشه (جداسازی و شناسایی شده از آزمایش‌های پیشین) و شاهد (بدون تلقیح) و دو رقم بومی (هاشمی) و اصلاح شده (روشن) برنج بودند. پس از پایان دوره جوانه‌زنی، تعداد گیاهچه نرمال شمارش شده و به‌صورت تصادفی پنج عدد گیاهچه نرمال برای اندازه‌گیری طول ریشه‌چه، ساقه‌چه و گیاهچه و همچنین وزن‌تر و خشک ریشه‌چه، ساقه‌چه و گیاهچه انتخاب شدند.یافته‌ها: بر اساس نتایج تجزیه خوشه‌ای در رقم روشن و هاشمی قارچ‌ها به‌ترتیب به چهار و سه گروه تقسیم و در هر دو رقم گروه i به‌عنوان بهترین گروه انتخاب شد، به‌طوری‌که در این گروه بیشترین اثر افزایشی بر صفات رویشی از 5 تا 59 درصد نسبت به شاهد در تیمارهای قارچی مربوط به قارچ‌های bjerkandera adusta (st1)، trichoderma atroviride (sf1)، monosporascus cannonballus (b3) و trichoderma atroviride (sn1) در رقم روشن و bjerkandera adusta (st1) در رقم هاشمی بود. برترین تیمارهای قارچی در صفات جوانه‌زنی دو رقم روشن و هاشمی به‌ترتیب مربوط به chaetomium globosum (se2) و bjerkandera adusta (st1) بود. نتیجه گیری: در مجموع، نتایج بیانگر تاثیر مثبت بسیاری از قارچ‌های همزیست مورد مطالعه بر ویژگی‌های جوانه‌زنی و رشدی گیاهچه برنج در هر دو رقم روشن و هاشمی بود. این نتایج نشان می‌دهد که قارچ‌های همزیست از سازوکارهای مختلفی برای افزایش رشد و بهبود شاخص‌های جوانه‌زنی در گیاهان استفاده می‌کنند.

effect of root symbiosis fungi on germination and growth components of two traditional and bred rice (oryza sativa) cultivars

introduction: seed germination and emergence are the most sensitive stages of growth and development of rice plants. in this regard, the use of growth-promoting fungi in the form of seed biological pretreatment (bio-priming) for germination and optimal growth of seedlings can be feasible. therefore, this study aimed to investigate the effect of isolated root symbiotic fungi on the improvement of germination and growth components of two traditional and bred rice (oryza sativa l.) cultivars.materials and methods: this experiment was done as a factorial-based completely randomized design with three replicates at sari agricultural sciences and natural resources university in the summer of 2021. experimental treatments included 22 isolates of root symbiotic fungi (isolated and identified from previous experiments) and control (without inoculation) and two native (hashemi) and bred (roshan) rice cultivars. after the end of the germination period, the number of normal seedlings was counted and five normal seedlings were randomly selected to measure the length of the root, stem, and seedling as well as the fresh and dry weight of the root, stem, and seedling.results: based on theresults of cluster analysis the fungi were divided into four and three groups in roshan and hashemi cultivars, respectively. in both cultivars, group i was selected as the best group. in this group, the highest positive effect on vegetative traits varied from 5 to 59% compared to the control in fungal treatments was related to bjerkandera adusta (st1), trichoderma atroviride (sf1), monosporascus cannonballus (b3) and trichoderma atroviride (sn1) in roshan cultivar and bjerkand adusta (st1) in hashemi cultivar. the best fungal treatments in germination traits of roshan and hashemi cultivars were chaetomium globosum (se2) and bjerkandera adusta (st1), respectively. conclusions: overall, the results indicated the positive effect of most symbiotic fungi on the growth and germination characteristics of rice in both roshan and hashemi cultivars. these results show that symbiotic fungi use different mechanisms to increase growth and improve germination indicators in plants.