تحلیل اثر ویژگی‌های خاک بر مقاومت مکانیکی خشت‌های تاریخی استان یزد

خشت به عنوان یکی از کهن‌ترین دست‌ساخت‌های بشر، ‌از هزاره‌های دور تاکنون، ساختمایۀ اصلی بسیاری از بناهای تاریخی در ایران بوده است. مطالعۀ ویژگی‌‌‌ خشت‌‌های تاریخی هم از جهت مستند‌نگاری و ثبت اطلاعات که از اولین اقدامات حفاظت از برمانده‌ای فرهنگی است، هم از جهت ایجاد معیاری برای مقایسۀ خشت‌های نوین امروزی، امری مهم و ضروری است. لزوم حفاظت و مرمت سازه  های خشتی، ضرورت بررسی و شناخت این مصالح تاریخی و سنجش خصوصیات رفتاری آن را دو چندان می  کند. چنان‌که هرگونه مداخله در بناهای تاریخی نیازمند شناخت نسبی از مواد و مصالح تشکیل دهندۀ آن است. این تحقیق بر آن است تا با بررسی ساختار تشکیل دهندۀ خاک، به تحلیل عوامل تاثیر‌گذار بر مقاومت مکانیکی خشت‌های تاریخی منطقۀ یزد بپردازد و تلاش دارد در قالب استدلال استقرایی بر پایۀ ترکیبی از روش‌های میدانی، تجربی، آزمایشگاهی به دنبال پاسخ به این سوال باشد که رابطۀ میان مقاومت مکانیکی و ویژگی‌ خاک تشکیل دهندۀ خشت‌های تاریخی منطقۀ یزد چیست؟ و تنوع خاک هر منطقه، چه ویژگی‌هایی در ساختار خشت‌های تاریخی ایجاد کرده است؟ نتایج نشان می‌دهد، خشت‌هایی با غالب خاک ریزدانه و مقدار مناسب مواد رسی، مقاومت مکانیکی بهتری در مقابل خشت‌های با ذرات غالب درشت‌دانه دارند. همچنین اندازه و شکل ذرات، هم در مقیاس میکروسکوپی و هم در مقیاس ماکروسکوپی و تناسب میان ذرات ریزدانه و درشت‌دانه، از عوامل موثر بر تخلخل و تراکم ساختار خشت‌ است که بر رفتار مکانیکی و مقاومت در برابر جذب آب تاثیر مستقیم دارد.

analysis of the effect of soil properties on the mechanical resistance of historical mud-bricks of yazd

mud-brick، as one of the oldest man-made works، has been the main material of many historical buildings in iran since the distant millennia until now. studying the characteristics of historical mud-brick is considered important and necessary both for documenting and recording information، which is one of the first measures to protect cultural remains، and for creating a standard for comparing modern adobe. the need to protect and restore mud-brick structures doubles the need to investigate and recognize these historical materials and measure their behavioral characteristics. as any kind of intervention in historical buildings requires a relative knowledge of its constituent materials. this research aims to analyze the factors affecting the mechanical resistance of historical mud-bricks of yazd region by examining the structure of the soil and tries to find an answer to this question in the form of inductive reasoning based on a combination of field، experimental، and laboratory methods، what is the relationship between the mechanical resistance and the characteristics of the soil forming the historical mud-brick of yazd region? and the diversity of the soil of each region has created what features in the structure of historical mud-brick ? the results show that mud-brick with the predominance of fine-grained soil and the right amount of clay materials have better mechanical resistance than soil with the predominance of coarse-grained particles. also، the size and shape of the particles، both on a microscopic and macroscopic scale، and the proportion between fine and coarse particles، are factors that affect the porosity and density of the mud-brick structure، which has a direct effect on the mechanical behavior and resistance to water absorption.