مطالعه پتروگرافی آجر و سفال‌های اشکانی محوطه شهرتپه درگز، خراسان

شهرستان درگز در شمال‌شرقی استان خراسان رضوی، در مجاورت کشور ترکمنستان واقع شده است. همجواری این منطقه با ترکمنستان و نسا به‌عنوان یکی از اولین مناطق گسترش و نفوذ اشکانیان، نشان‌دهنده اهمیت این منطقه در تاریخ اشکانیان، خصوصاً در اولین دهه‌های شکل‌گیری و گسترش این حکومت است. در بین 85 محوطه اشکانی شناسایی‌شده در دشت درگز، شهر تپه با 70 هکتار وسعت، مهم‌ترین محوطه درگز محسوب می‌شود. در سال 1395 دو فصل کاوش در این محوطه انجام گرفته که ظروف سفالی و آجرهای منقوش از جمله یافته‌های به دست آمده از این کاوش‌ها است. بررسی یافته‌های سفالی محوطه شهرتپه و مقایسه آن‌ها با نسا، نشان می‌دهد شباهت زیادی بین یافته‌های باستان‌شناسی این دو محوطه وجود دارد که همین امر منشایابی سفال‌های شهرتپه را حائز اهمیت و ضروری می‌نماید. به همین دلیل در این پژوهش با مطالعه پتروگرافی 18 نمونه شامل: سفال ساده، لعاب‌دار، تغییر شکل و آجر منقوش به تعیین منشا آن‌ها پرداخته شده است. در روش پتروگرافی و استفاده از میکروسکوپ، به مطالعه بافت و ترکیبات مواد هر یک از نمونه‌ها پرداخته شده است. نتایج مطالعه داده‌های شهرتپه نشان داد که بیشتر سفال‌های محوطه در محل ساخته شده‌اند و شماری از سفال‌ها که لعاب‌دار هستند احتمالاً از مکانی دیگر به این محوطه وارد شده‌اند که نشان‌دهنده ارتباط فرهنگی و تجاری این محوطه با محوطه‌های هم دوره خود است. نتایج حاصل اهمیت محوطه شهرتپه را به‌عنوان یکی از اولین شهرهای مهم اوایل دوره اشکانی را در منطقه خراسان نمایان می‌سازد.

petrographic study of parthian bricks and pottery from shahre tapeh, daregaz, khorasan

daregaz county, located in the northeastern part of khorasan razavi province and adjacent to turkmenistan, holds significant historical importance, especially during the early decades of the parthian empire, due to its proximity to turkmenistan and nisa, one of the first areas of parthian expansion and influence. in 2016, two excavation seasons were conducted at this site, yielding artifacts such as pottery and decorated bricks. analysis and comparison of pottery data from shahre tapeh with those from nisa indicate significant similarities, emphasizing the importance and necessity of sourcing shahre tapeh's pottery. in this research, the petrographic study of 18 samples, including plain, glazed, deformed pottery, and decorated bricks, was conducted to determine their origins. the results showed that most of the pottery from shahre tapeh was locally made, while some glazed pottery likely originated from other locations, indicating cultural and trade connections with contemporary sites. these findings underscore the significance of shahre tapeh as one of the first major cities of the early parthian period in the khorasan region.