سنجش انتقادی مواجهه مترجمان قرآن کریم با اسلوب ادبی اصطلاحی «ما اَدراکَ ما...»

از جمله چالش‌ ها در ترجمه‌ی عبارات بلیغ قرآن به سایر زبان‌ها، قالب تحت‌الفظی است. گاه عنایت به این سبک از ترجمه در عبارات بلیغ سبب دور شدن از مراد الهی می‌گردد. اسلوب «ما اَدراکَ ما...» یکی از اسالیب بلیغی است که مترجمان در رسایی مراد الهی آن به سایر زبان‌ها دچار چالش شده‌اند. این عبارت نیمه انجماد شده، دارای بار معنایی خاصی است که توجه صرف به معنای تحت‌الفظی آن سبب مغفول ماندن سایر ابعاد این نوع گویش می‌گردد. پژوهش حاضر به روش تحلیلی- توصیفی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به بررسی 45 ترجمه قرآن از قرن سه تا عصر معاصر پرداخته‌است و برآن است که به برگزیده‌ترین حالت وفادار مراد الهی در ترجمه عبارت «ما اَدراکَ ما» دست‌یابد. نتایج نشان می‌دهد گویاترین ترجمه «چه چیز تو را آگاه کرد که .... چیست» است که می‌توان آن را ترجمه ارتباطی قرآن دانست. برخی مترجمان ترجمه‌ وفادار به مراد الهی را حفظ نمودند اما بیشتر ایشان از حیث صرفی نحوی و توجه به یکپارچه بودن این اسلوب بلیغ و ... به خطا رفته‌اند و سبب نارسایی پیام الهی در ترجمه‌ی این اسلوب برای مخاطبان شده‌اند.

a critical evaluation of qur’an translators’ deal withidiomatic literary style of “mā adrāka mā...”

one of the challenges in translating the eloquent passages of the qur’an into other languages ​​is the literal format. sometimes this style of translation in eloquent expressions leads to moving away from the divine purpose. the style of ma adraka ma... is one of the rhetorical styles that translators have faced challenges in conveying its divine meaning to other languages. this semi-frozen phrase has a special meaning that only paying attention to its literal meaning causes other aspects of this type of dialect to be neglected. the present research has analyzed 45 translations of the quran from the third century to the contemporary era using library sources using analytical-descriptive method and it is based on the most chosen state of faithfulness to the divine meaning can be achieved in the translation of the phrase ma adraka ma. the results show that the most expressive translation is what made you aware that.... what is it which can be considered as a communicative translation of the qur’an. some translators have kept the translation faithful to the divine purpose, but most of them have made mistakes in terms of morphology, syntax and attention to the unity of this .