مطالعه کارایی مدل بزنف در محیط‌های آموزشی با ارائه برنامه مدون کنترل چاقی و اثر آن بر ابعاد سلامت عمومی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان

زمینه و هدف: اضافه وزن و چاقی در میان دانش‌آموزان تبدیل به معضلی فراگیر شده است که به شدت ابعاد سلامتی دانش‌آموزان را به خطر انداخته است و متاسفانه هیچ کدام از برنامه‌های آموزش و پرورش نتوانسته است در برابر این معضل موثر باشند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و سنجش کارایی مدل بزنف در محیط‌های آموزشی با ارائه برنامه مدون کنترل چاقی و اثر آن بر ابعاد سلامت عمومی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی شهرستان بوکان انجام شد.روش: پژوهش حاضر شبه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه بود. تمامی دانش‌آموزان پسر چاق و داری اضافه وزن (بر اساس شاخص توده بدنی) مقطع ابتدایی شهرستان بوکان در سال تحصیلی 03-1402 جامعه پژوهش را تشکیل دادند که از بین آنها 32 دانش‌آموز به صورت دردسترس و هدفمند به عنوان نمونه انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 16 نفر) جایدهی شدند. سپس پرسشنامه‌های سلامت عمومی )گلدبرگ و هیلر، 1979) و اشتیاق تحصیلی (فردریکز و همکاران، 2004) در دو مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون روی هر دو گروه آزمایش و گواه اجرا شد. پس از اجرای پیش‌آزمون، گروه آزمایش بسته جامع کنترل چاقی و اضافه وزن بر اساس مدل بزنف را دریافت کردند و گروه گواه آموزشی دریافت نکردند ولی به گروه گواه اطمینان داده شد که بعد از اتمام پژوهش، خلاصه‌ای از برنامه مداخله‌ای را دریافت می‌کنند. داده ها با استفاده از نرم‌افزار pls3.5 و روش آماری تحلیل کواریانس تحلیل شد.یافته ها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها، تفاوت معناداری میان گروه آزمایش و گواه در متغیر ابعاد اشتیاق تحصیلی (رفتاری، عاطفی، و شناختی) و ابعاد سلامت عمومی (جسمانی، روانی، و اجتماعی) را نشان داد (0.05>p). بدین معنا که ابعاد سلامت عمومی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان در گروه آزمایش بعد از انجام مداخله بهبود یافت.نتیجه گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش می‌توان نتیجه‌گیری کرد که مدل بزنف با ایجاد تغییر رفتار در دانش‌آموزان چاق و دارای اضافه وزن باعث ارتقای ابعاد سلامت عمومی و اشتیاق تحصیلی شده است.

study the effectiveness of the basnef model in educational environments by providing a written obesity control program and its effect on dimensions of general health and academic engagement of students

background and purpose: tudent obesity and being overweight have become a pervasive problem that has seriously endangered their health. unfortunately, none of the education programs have been able to effectively address this problem. this study aimed to evaluate and assess the effectiveness of the basnef model in educational environments by presenting a written obesity control program and its effect on the general health and academic engagement of elementary school students in boukan city.method: this research was a quasi-experimental type with an experimental and control group. all the obese and overweight male students (based on body mass index) of the elementary school of boukan city in the academic year of 2024-2023 formed the research community, out of which 32 obese and overweight students of the sixth elementary school were selected by purposive and convenience sampling method. they were placed in two experimental and control groups (16 people in each group). then, the general health questionnaire (ghq; goldberg & hillier, 1979) and academic engagement (aeq; fredericks et al., 2004) were administered in two phases, pre-test and post-test, on both experimental and control groups. after the pre-test, the experimental group received the comprehensive obesity and overweight control package based on the basnef model, but the control group did not receive any training. however, the control group was assured that after completing the research, they would receive a summary of the intervention program. data was analyzed using pls3.5 and the covariance statistical method.results: the results of data analysis showed a significant difference between the experimental and control groups in the dimensions of academic engagement (behavioral, emotional, and cognitive) and general health (physical, mental, and social) (p<0.05). this means that the dimensions of general health and academic engagement of students in the experimental group improved after the intervention.conclusions: based on the findings of the research, it can be concluded that the basnef model, by changing behavior in obese and overweight students, has improved the dimensions of general health and academic engagement.