اثربخشی برنامه آموزشی مبتنی بر روی‌آوردهای مصاحبه انگیزشی و ذهنی‌سازی بر اجتناب تجربه‌ای دانش‌آموزان با ترومای کودکی

زمینه و هدف: تجربه هرگونه حادثه‌ آسیب‌زا در دوران کودکی می‌تواند بهزیستی افراد را تحت تاثیر قرار دهد. این پژوهش با هدف اثربخشی برنامه آموزشی مبتنی بر روی‌آوردهای مصاحبه انگیزشی و ذهنی‌سازی بر اجتناب تجربه‌ای دانش‌آموزان با ترومای کودکی انجام شد.روش: پژوهش حاضر شبه‌‌تجربی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و پیگیری 2 ماهه با یک گروه آزمایش و یک گروه گواه بود. جامعه آماری، تمامی دانش‌آموزان با ترومای کودکی در مقطع سنی 12 تا 15 سال بود که در سال تحصیلی 1402-1401 به مراکز مشاوره آموزش و پرورش شهرستان رشت مراجعه کرده‌اند. نمونه مورد نظر30  دانش‌آموز از جامعه آماری مذکور بود که با روش نمونه‌گیری دردسترس و براساس معیارهای ورود و خروج و داوطلبانه انتخاب و به صورت ﺗﺼﺎدﻓﯽ در دو گروه آزﻣﺎیﺶ و گواه (در هر گروه 15 دانش‌آموز) جایدهی شدند. برنامه آموزشی مبتنی بر روی‌آوردهای مصاحبه انگیزشی و ذهنی‌سازی در قالب 11 جلسه 90 دقیقه‌ای برای گروه آزمایش به صورت گروهی اجرا شد و گروه گواه در طی فرایند مطالعه هیچ نوع مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل آخرین نسخه اعتباریابی شده پرسشنامه‌های چندبعدی اجتناب تجربه‌ای گامز و همکاران (2011) و پرسشنامه ترومای کودکی برنشتاین و فینک (1998) در ایران بود. تحلیل داده‌ها با روش آماری تحلیل واریانس آمیخته و نرم افزار spss-26 انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان‌ دادکه تفاوت معناداری بین کاهش میانگین اجتناب تجربه‌ای (3/115f=، 0/04=p) و مولفه‌های اجتناب رفتاری (670/ 6f=، 0/01p=)، انزجار از آشفتگی (3/464 f=، 0/04p=) و حواس‌پرتی- توقف (5/975 f=، 0/02p=) در مرحله پس‌آزمون گروه آزمایش و گواه وجود دارد و این نتایج (کاهش اجتناب تجربه‌ای) در گروه آزمایش و در مرحله پیگیری نیز تداوم داشت (0/05>p).نتیجه‌گیری: بر‌اساس نتایج این پژوهش، می‌توان استنباط کرد که آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی و ذهنی‌سازی با ایجاد راهبردهای شناختی لازم برای مواجهه با تنیدگی‌ها به جلوگیری از مارپیچ فروکاهنده خلق و تفکر منفی و گرایش به پاسخ‌های نگران‌کننده و اجتنابی دانش‌آموزان با ترومای کودکی کمک کرده است.

the effectiveness of the educational program based on motivational interviewing and mentalization approaches on the experiential avoidance of students with childhood trauma

background and purpose: experiencing any traumatic event in childhood can affect people’s well-being. this research was conducted with the aim of the efficacy of the training program based on motivational interviewing and mentalization approaches on the experiential avoidance of students with childhood trauma.method: this was a quasi-experimental with a pre-test, post-test, and two-month follow-up design with an experimental group and a control group. the statistical population of this research included all students with childhood trauma from 12 to 15 years who were referred to education counseling centers in rasht city in 2022-2023. the target sample consisted of thirty students selected from the statistical population based on inclusion, exclusion, and voluntary criteria and convenience sampling. the students were randomly placed in the experimental and control groups (15 students in each group). the training program based on motivational interviewing and mentalization approaches was performed in group form for eleven sessions of 90 minutes in the experimental group, and the control group did not receive any intervention during the study process. research tools included the latest validated version of the multidimensional experiential avoidance questionnaire (meaq) (2011) and childhood trauma questionnaire–short form (ctq-sf; bernstein & fink, 1998). the data was analyzed using the mixed variance analysis and spss-26 software. results: the results showed that there was a significant difference between the mean reduction in experiential avoidance (f=3.115, p=0.04) and behavioral avoidance components (f=6.670, p=0.01), distress aversion (f=3.464, p=0.04), and distraction- suppression (f=5.975, p=0.02) in the post-test phase of the experimental and control groups, and these results (reduction in experiential avoidance) continued in the experimental group and the follow-up phase (p<0.05).conclusions: based on the results of this research, it can be concluded that training based on motivational interviewing and mentalization has helped prevent the downward spiral of negative mood and thinking and the tendency to anxious and avoidant responses of students with childhood trauma by creating the necessary cognitive strategies to face stress.