نقش کنش‌های اجرایی و مولفه‌های چشم‌انداز زمانی در پیش‌بینی قلدری دانش‌آموزان

زمینه و هدف: خشونت و قلدری در مدرسه رایج‌ترین شکل قربانی شدن در دوران کودکی و نوجوانی است که اثرات زیان‌باری بر حوزه‌های مختلف عملکرد از جمله بهزیستی تحصیلی، رفتاری، روانی، و اجتماعی برجا می‌گذارد. پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش کنش‌های اجرایی و چشم‌انداز زمانی در پیش‌بینی قلدری دانش‌آموزان انجام شد.روش: طرح پژوهش توصیفی – همبستگی و جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان 10 تا 13سال مدارس شهر قم در سال تحصیلی 1400 – 1401 بود که از این میان تعداد 273 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس قلدری ایلی نویز (2001)، سیاهه چشم‌انداز زمانی زیمباردو (1999)، و مقیاس نقایص کنش‌های اجرایی کودکان و نوجوانان بارکلی (2012) گردآوری شد. تحلیل داده‌ها توسط نسخه 24 نرم‎افزار spss و با استفاده از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام‌به‌گام) انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان دادند قلدری با نارسایی در خودمهارگری/ بازداری (0/005=r=0/168 ،p) و چشم‌انداز گذشته‌ منفی (0/0001=r=0/246 ،p) رابطه مثبت و معنادار داشت (001/0> p). همچنین نتایج رگرسیون نشان داد که خود مهارگری/بازداری (0.159=p= 0/007،ß) و چشم‎انداز زمانی گذشته منفی (0.246=p= 0/001،ß) توانستند تغییرات رفتار قلدری دانش‌آموزان را در 8/6 درصد پیش بینی کنند.نتیجه‌گیری: باتوجه‌به اینکه چشم‎انداز زمانی گذشته‎ منفی و نقص در خودمهارگری/ بازداری، توانایی تبیین تغییرات رفتار قلدری در دانش‌آموزان را دارند؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود برنامه‌های مداخله‌ای به‌منظور بهبود کنش‌های‌ اجرایی و چشم‌انداز زمانی برای پیشگیری از قلدری در دانش‌آموزان مورد توجه قرار گیرد.

the role of executive functions and time perspective components in predicting bullying among students

background and purpose: violence and bullying in schools are amongst the most common forms of victimization of children during their childhood in adolescence, which leaves harmful impacts on various fields of their performance including academic, behavioral, psychological, and social well-being and welfare. the present study was conducted to investigate the role of executive functions and time perspective components in predicting bullying among students.method: the statistical society of this descriptive-correlation study included all students aged 10 to 13 years old in the schools of qom in the academic year 1400_ 1401, out of which 273 people were selected using the sampling convenient method. data were collected using the illinois bullying scale (2000), zimiardo’s time perspective inventory (1999), and barkley deficits in executive functioning scale- children and adolescents (bdefs-ca) (2012). data analysis was done by spss software version 24 and using descriptive and inferential statistical methods (correlation coefficient and step-by-step regression analysis).results: bullying and lack of self-control/ inhibition and negative perspective have a positive and significant relationship. also, the regression results show that self-control/inhibition and the effect of a negative pastime perspective can explain changes in bullying among students.conclusion: considering that the negative past time perspective and lack of self-control/inhibition can explain changes in bullying behavior in students; accordingly, intervention programs to improve executive functions and time perspective to prevent bullying in students should be taken into consideration as a suggestion.