مطالعه تطبیقی سلامت معنوی از دیدگاه زکریای رازی، پولوتزین و آلیسون

بُعد معنوی مهم‌ترین بُعد سلامت انسان است. در آموزه‌های دینی، علم و ایمان به خدا و عمل صالح از ارکان اصلی سلامت معنوی محسوب می‌شوند. هدف پژوهش حاضر، مطالعه تطبیقی سلامت معنوی از دیدگاه زکریای رازی، پولوتزین و آلیسون است. روش این تحقیق، کتابخانه‌ای است که به‌صورت جمع‌آوری اطلاعات ازطریق فیش‌برداری از کتب مرجع، مقالات و دست‌نوشته‌های معتبر صورت پذیرفته است. نتایج نشان داد زکریای رازی، حاکمیت عقل بر سایر قوا، مبارزه با هوای نفس و تهذیب آن از رذایل اخلاقی مانند حسد، بخل و عُجب را از نشانه‌های سالم بودن نفس بیان می‌کند. پولوتزین و آلیسون، سلامت معنوی را برخورداری از حسّ پذیرش، احساسات مثبت، اخلاق و حسّ ارتباط متقابل مثبت با یک قدرت حاکم و برتر قدسی، دیگران و خود بیان می‌کنند. سلامت معنوی هرکسی به کیفیت درک و نگرشی بستگی دارد که نسبت به خود، جهان هستی و نیروهای قدسی حاکم بر آفرینش دارد. این مقوله در نگاه زکریای رازی، نسبت و قرابت خاصی با ساحت اخلاقی دارد؛ به‌حدّی‌که گاهی تشخیص آن از عمل اخلاقی سخت است. یعنی شاید بتوان گفت که در نگاه وی، فرد سالم یا برخوردار از سلامت معنوی همان فرد اخلاقی است؛ یعنی کسی که عملکرد اخلاقی مطلوبی دارد. اما از منظر پولوتزین و آلیسون، مفهوم و گستره‌ سلامت معنوی و فرد سالم وسیع‌تر از سلامت اخلاقی است و شامل مولّفه‌های اجتماعی، فرهنگی و ساختارهای شخصیتی فرد هم می‌شود و نسبت به نظر رازی جامع‌تر و واقعی‌تر است. 

a comparative study of spiritual health from the perspective of zakaria razi, polotzin, and allison

the spiritual dimension is the most important aspect of human health. in religious teachings, knowledge and faith in god, along with righteous actions, are considered the main pillars of spiritual health. the present research aimed to to conduct a comparative study of spiritual health from the perspectives of zakariya razi, polotzin, and allison. the method of this research is library-based, involving the collection of information through note-taking from reference books, articles, and credible manuscripts. the results indicated that zakariya razi describes the governance of reason over other faculties, the struggle against desires, and the purification of the soul from moral vices, such as envy, greed, and arrogance as signs of a healthy soul. polotzin and allison define spiritual health as possessing a sense of acceptance, positive emotions, ethics, and positive reciprocal connection with a higher divine power, others, and oneself. the spiritual health of each individual depends on the quality of their understanding and perspective regarding themselves, the universe, and the divine forces governing creation. this concept has a specific relationship with the ethical realm in zakariya razi’s view to such an extent that sometimes distinguishing it from moral action is difficult. in his perspective, a healthy individual or one possessing spiritual health is essentially an ethical person; that is to say, someone who has an optimal moral performance. nonetheless, from polotzin and allison’s viewpoint, the concept and scope of spiritual health and a healthy individual are broader than moral health; they also encompass social, cultural factors and individual personality structures, making their perspective more comprehensive and realistic compared to razi’s perspective.