مدل مفهومی نشخوار ذهنی در منابع اسلامی

سابقه و هدف: به تشویش ناکارآمد و منفیِ افکار نشخوار ذهنی گفته می‌شود. پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل مفهومی نشخوار فکری براساس منابع اسلامی به روش کیفی «تحلیل محتوا» انجام شده است.مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر، پژوهشی کیفی و از نوع تحلیل محتواست. در وهله اوّل، تعریف و مولّفه‌های «نشخوار فکری» در روان‌شناسی احصا و بر اساس آن مفاهیم و مولّفه‌هایمولفه های مرتبط از منابع اسلامی استخراج و مورد تحلیل کیفی قرارگرفت شدند و مدل مفهومی ساخته شد. سپس روایی یافته‌ها با استفاده از ارزیابی نظرات متخصّصان، با محاسبه شاخص روایی 0/91 = cvr=0/91 و نسبت روایی محتوا  0/97 = cvr cvr=0/97 به دست آمد که حکایت از اعتبار یافته‌ها دارد.یافته‌ها: چهار مولّفه: ضعف زمینه اعتقادی، آسایش‌طلبی افراطی، زیاده‌خواهی در امور دنیوی، فراموشی یاد خدا، جزء عوامل زمینه‌ساز (علل زمینه‌ای) هستند و در پی این شناخت‌های ناکارآمد، انسان، احساس فقدان مطلوب می‌کند و به‌ سبب داشتن قوّه جلب منفعت فطری و دفع ضرر در فطرت آدمی، حسرت‌ زدگی‌های ناشی از یادآوری خاطرات آزاردهنده، اتفاق می‌افتد که همین مسئله، عامل آشکارساز و شروع نشخوار فکری حساب می‌شوندبه‌شمار می‌آیند.استنتاج: درنتیجه تشکیل مدل نشخوار فکری، دو مولّفه رفتاری آسیب‌زا پدید می‌آیند: (1) سستی در تصمیم‌گیری، (2) منفی‌اندیشی که عامل تداوم‌بخش نشخوار فکری به‌حساب می‌آید.

conceptual model of rumination in islamic source

background and purpose: ineffective and negativethinking is called rumination. the present study aimed to develop a conceptual model of rumination based on islamic sources using the qualitative content analysis method.materials and methods: the present qualitative study used content analysis. first, the definition and components of rumination in psychology were determined, and based on that, related concepts and components were extracted from islamic sources and qualitatively analyzed, and a conceptual model was constructed. following that, the validity of the findings was obtained by evaluating the opinions of experts, by calculating content validity index (cvr=0.91) and content validity ratio (cvr=0.97), which indicates the validity of the findings.results: the four components of weak faith, extreme comfort-seeking, excessive desire for worldly affairs, and forgetting god are among the underlying factors (underlying causes). as a result of these ineffective cognitions, a person feels a lack of what is desirable. due to the innate ability to attract benefit and repel harm in human nature, feelings of regret arise from recalling disturbing memories, which are considered the revealing factor and the beginning of rumination.conclusion: as a result of the formation of the rumination model, two harmful behavioral components emerged: (1) weakness in decision-making, (2) negativity, which is considered a perpetuating factor of rumination.