مدل‌سازی ارزیابی عملکرد مالی صنعت آب و فاضلاب با رویکرد تحلیل عاملی تاییدی

ارزیابی عملکرد مالی یکی از مهم‌ترین حوزه‌های عملکردی است زیرا اطلاعات مالی زیربنای بسیاری از تصمیم‌گیری‌ها قرار می‌گیرد. برای ارزیابی عملکرد مالی نیاز به داشتن شاخص‌هایی مبتنی بر اطلاعات مربوط و قابل اتکا است که سازمان‌ها از این شاخص‌های متنوع دربستر تکنیک‌های کمی برای ارزیابی عملکرد استفاده می‌کنند. اگرچه این نوع ارزیابی‌ها، اطلاعات مفیدی را فراهم می‌آورد، اما به‎دلیل لحاظ کردن کلیه‌ شاخص‌ها، بدون توجه به درجه اهمیت آن‌ها، تصویر جامعی از عملکرد کل شرکت حاصل نشده و منتج به نتایج جزیره‌ای می‌شود. لذا انتخاب و شناسایی شاخص‌های گزیده با استفاده از مدل‌های علمی، اثر زیادی بر نتایج ارزیابی عملکرد خواهد داشت. در این پژوهش، ابتدا مدل اولیهی ارزیابی عملکرد صنعت آب و فاضلاب پیشنهاد و با شیوه‌ مدل‌سازی معادلات ساختاری مدل نهایی میدانی، در راستای برنامه‌ریزی و کنترل مدیریت ارائه‌ شده است. این پژوهش حاضر، براساس داده‌های سال‌های 1377-1397 با رویکرد پنل دیتا (700 نمونه، شامل 35 شرکت و 20 سال فعالیت) انجام شد. پس از انجام آزمون‌های مقدماتی ضرایب همبستگی (مدل اولیه) و بارهای عاملی متغیرهای پنهان مستقل (مدل ثانویه) با تحلیل عاملی تاییدی شناسایی شد. نتایج گواه آن است که بین متغیرها، ضریب همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود دارد و بیش‌ترین بار عاملی به شاخص‌های فعالیت (889 .0) و کم‌ترین به شاخص‌های نقدینگی (115 .0) با سطح اطمینان معنی‌داری 95 درصد اختصاص دارد. مدل ثانویه (ساختاری) پیشنهادی با آزمون‌های متعدد نیکویی برازش، تایید نشد و با انجام اصلاحاتی بین متغیرهای قابل‌مشاهده، مدل میدانی نهایی صنعت ارائه شد. در پایان، نتایج ضرایب رگرسیونی مدل تحلیل عاملی و شیوه‌ی موجود (وزن دهی توسط اعضای هیئت مدیره) با آزمون فرض و ضریب همبستگی مقایسه شد (ضریب 19.9 درصد در سطح اطمینان 99 درصد) که نشان از ارتباط بسیار ضعیف دو مدل ارزیابی دارد.

modeling the evaluation of the financial performance of the water and wastewater industry with a confirmatory factor analysis approach

financial performance evaluation is a crucial functional area, as financial information forms the foundation for many decision-making processes. while such evaluations provide valuable insights, considering all indicators without weighing their importance results in a fragmented view of the overall company performance. therefore, the selection and identification of key indicators using scientific models significantly impact the evaluation results. in this study, an initial performance evaluation model for water and wastewater industry was proposed, and the final field model was presented through structural equation modeling in line with management planning. this research, based on data from 2018-1998 using a panel data approach, identified a positive and significant correlation among variables. the proposed secondary (structural) model did not confirm through multiple fit tests and required adjustments, resulting in the final field model for the industry. finally, the results of regression coefficients of the factor analysis model were compared with the existing method, indicating a very weak relationship between the two evaluation models.