تحلیلی بر بحران های ارزی اقتصاد ایران

در 13 سال اخیر؛ اقتصاد ایران پنج بحران ارزی را از سر گذرانده است. آنچه اتفاق افتاده یک استثنا در مدیریت منابع ارزی است. شناخت آثار زیان‌بار این تجربه ناخوشایند که در بسیاری از کشورها هیچوقت تجربه نشده در اقتصاد ایران امری ضروری است که نیازمند تحقیقات بیشتری می‌باشد. با وجود آنکه مطالعات به نسبت زیادی در خصوص مدل‌سازی نوسانات ارزی انجام شده است اما مطالعه‌ای که به طور مشخص بحران‌های ارزی را در یک چارچوب آماری استاندارد بررسی نماید، وجود ندارد. در اینجا داده‌های روزانه نرخ ارز در فاصله زمانی 1390 تا اردیبهشت 1403 بررسی شده است. واگرایی و همگرایی نوسانات به منظور بررسی عارضه «سرریز بحران» از یک بحران به بحران بعدی مورد مطالعه قرار گرفته است. نوسانات نرخ ارز در حالت کلی واگراست؛ هر چند در برخی بحران‌ها همگرا بوده است. همچنین بردار ریسک بازار ارز ایران نیز استخراج گردیده و تاثیر مثبت و معنی‌دار آن بر نرخ ارز ملاحظه شده است. علاوه بر اینها بحث متقارن و نامتقارن بودن نوسانات نیز با مدل‌ egarch ارزیابی گردیده است؛ به نظر می‌رسد اخبار منفی تاثیر بیشتری بر نوسانات نرخ ارز داشته باشد. در پایان تاثیر متغیر ریسک بر بازدهی دلار با مدل garch-m آزمون شده که رابطه مستقیم و مشخصی بین آنها یافت نگردیده است.

an analysis of the currency crises of the iranian economy

in the last 13 years; iran’s economy has gone through five currency crises. the negative effect of this situation on key macroeconomic variables cannot be ignored. this article seeks to model and analyze the variance of the data of the above-mentioned crises. although a large number of studies have been conducted on modeling currency fluctuations, there is no study that specifically examines currency crises in a standard statistical framework. here, daily exchange rate data from 1390 to 1403 has been examined. also, the divergence and convergence of fluctuations have been examined. exchange rate fluctuations are generally divergent, although they have been convergent in some crises. also, the risk vector of the iranian currency market has been extracted and its positive and significant effect on the exchange rate has been observed. in addition, the discussion of symmetric and asymmetric fluctuations was also evaluated with the egarch model and it was found that negative news has a greater effect on exchange rate fluctuations. finally, the effect of the risk variable on dollar returns was tested with the garch-m model, and no direct and clear relationship was found between them.