ارزیابی مکان‌گزینی کارخانۀ سیمان آذرآبادگان خوی از نظر مخاطرات سیلاب با استفاده از مدل merec

کارخانۀ سیمان آذرآبادگان در شهرستان خوی، به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خود در خروجی حوضۀ آبریز بالادست و وجود شبکۀ گسترده‌ای از آبراهه‌های اصلی و فرعی، همواره در معرض تهدید سیلاب‌های مخرب قرار دارد. هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی مکان‌گزینی این کارخانه در برابر خطر سیل و ارائۀ راهکارهای مناسب برای کاهش خسارات احتمالی است. برای دستیابی به درک جامعی از این مخاطره، نقشه‌ای از مناطق پرخطر سیل در محدودۀ تحت بررسی تهیه شد. برای تهیۀ نقشۀ پهنه‌بندی خطر سیل و شناسایی مناطق آسیب‌پذیر، از معیارهای موثر در وقوع سیل و مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره به‌همراه توانایی‌های سیستم اطلاعات جغرافیایی (gis) استفاده شد. معیارهای استفاده‌شده در این پژوهش شامل ارتفاع، شیب، جهت شیب، بارش، فاصله از آبراهه، تراکم آبراهه، شاخص پوشش گیاهی، کاربری اراضی، لیتولوژی، گروه‌های هیدرولوژیکی خاک، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص حمل رسوب و شاخص قدرت آبراهه بودند. برای تعیین وزن معیارها از روش merec استفاده شد. نتایج وزن‌دهی نشان داد که عامل شیب با وزن 0.137 بیشترین تاثیر را در وقوع سیلاب‌های منطقه دارد. پس از آن، لیتولوژی (با وزن 0.131) و بارش (با وزن 0.118) به ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم قرار گرفتند. براساس تحلیل مساحت پهنه‌های خطر در نقشۀ نهایی، بیش از 16 درصد از مساحت منطقه (124 هکتار) در طبقات خطر زیاد و خیلی زیاد قرار دارد. براساس یافته‌های این تحقیق، باید اقدامات پیشگیرانه و مدیریتی مناسب برای کاهش خطر سیل در اطراف کارخانه انجام گیرد تا از خسارات ناشی از سیلاب‌های احتمالی در آینده جلوگیری شود.

site selection assessment of azar abadeghan khoy cement factory in terms of flood hazards using merec model

due to its geographical location at the outlet of an upstream basin and the presence of an extensive network of primary and secondary waterways, the azar abadeghan cement factory in khoy is constantly at risk of destructive flooding. the primary objective of this study is to assess the placement of this factory in relation to flood hazard and to propose appropriate strategies for mitigating potential damages. to gain a comprehensive understanding of the flood hazard, a detailed flood hazard map of the study area was developed. in this research, a multi-criteria decision-making (mcdm) model, combined with geographic information system (gis) capabilities, was employed to create a flood hazard zoning map and identify vulnerable areas. the criteria used in this study included elevation, slope, aspect, precipitation, distance to the river, drainage density, vegetation index, land use, lithology, soil hydrological groups, topographic wetness index, sediment transport index, and stream power index. the merec method was employed to determine the weights of the criteria. the weighting results revealed that the slope factor, with a weight of 0.137, had the greatest influence on flood occurrence in the region. following that, lithology (with a weight of 0.131) and precipitation (with a weight of 0.118) ranked second and third, respectively. based on the analysis of hazard zone areas in the final map, over 16% of the region’s area (equivalent to 124 hectares) falls within the high and very high-hazard classes. according to the findings of this study, appropriate preventive and management measures should be implemented to reduce flood hazard around the factory, in order to prevent potential flood-related damages in the future.