تدوین و ارزیابی برنامه مداخله مبتنی بر حل تعارض ادراک شده مادر-کودک بر کیفیت زندگی مادران کودکان طیف‌ خودمانده

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی برنامه مداخله‌ مبتنی بر حل تعارض ادراک‌شده بر بهبود کیفیت زندگی مادران کودکان دارای اختلال طیف خودمانده بود. پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل کلیه مادران دارای فرزند با اختلال طیف خودمانده بود که فرزندان آن‌ها حداقل 5 سال سن داشته و تشخیص قطعی اختلال را دریافت کرده بودند.30 نفر از مادران با روش نمونه‌گیری در دسترس براساس معیارهای ورود به مطالعه انتخاب و سپس به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر کدام 15 نفر) گمارش شدند. گروه آزمایش در 10 جلسه 45 دقیقه‌ای مداخله آموزشی با محوریت حل تعارض ادراک‌شده در رابطه با کودکان شان شرکت کردند، در حالی که گروه گواه هیچ مداخله‌ای دریافت نکردند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت (whoqol-bref, 1996) بود. برای تحلیل داده‌ها، از تحلیل کوواریانس تک‌متغیره (ancova) استفاده گردید. کلیه تحلیل‌های آماری با استفاده از نرم‌افزار spss نسخه 26 انجام شد. نتایج نشان داد که برنامه مداخله‌ای مبتنی بر حل تعارض ادراک‌شده به‌طور معناداری باعث بهبود کیفیت زندگی مادران در گروه آزمایش شده است. همچنین، ضریب اتا (0.787=η² ) نشان داد که حدود 78.7 درصد از تغییرات کیفیت زندگی مادران توسط مداخله تبیین شده است، با توجه به شاخص‌های شدت اثر، این مقدار بیانگر اثرگذاری بالا و قابل‌توجه برنامه مداخله‌ای است. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که ارائه آموزش‌ در زمینه حل تعارض ادراک‌شده می‌تواند ابزارهای لازم را برای مدیریت بهتر تعامل مادر-کودک در اختیار مادران قرار دهد، و منجر به افزایش کیفیت زندگی آن‌ها شود. بنابراین، گنجاندن آموزش مهارت‌های حل تعارض در برنامه‌های حمایتی خانواده‌های دارای کودک طیف خودمانده به‌ویژه برای مادران، پیشنهاد می‌شود.

development and evaluation of a mother–child perceived conflict resolution-based intervention program on the quality of life of mothers of children with autism spectrum disorder

the present study aimed to examine the effectiveness of a perceived conflict resolution-based intervention program in improving the quality of life of mothers of children with autism spectrum disorder (asd). this research employed a quasi-experimental design with a pre-test–post-test control group. the statistical population included all mothers of children diagnosed with asd, whose children were at least five years old and had received a confirmed diagnosis. thirty mothers were selected through convenience sampling based on inclusion criteria and were randomly assigned to experimental and control groups (15 participants in each). the experimental group participated in ten 45-minute educational sessions focused on resolving perceived conflict in the mother–child relationship, while the control group received no intervention. data were collected using the world health organization quality of life questionnaire (whoqol-bref, 1996). data analysis was conducted using univariate analysis of covariance (ancova) via spss version 26. the results indicated that the perceived conflict resolution-based intervention significantly improved the quality of life of mothers in the experimental group (p < 0.05). additionally, the eta squared coefficient (η² = 0.787) revealed that approximately 78.7% of the changes in mothers’ quality of life were explained by the intervention, indicating a high and substantial effect size. these findings suggest that training in perceived conflict resolution can provide mothers with essential tools for better managing mother–child interactions and enhancing their overall quality of life. therefore, incorporating conflict resolution skills training into support programs for families of children with asd—especially for mothers—is strongly recommended.