اثربخشی درمان مبتنی بر طرحواره بر حرمت‌خود و تحمل پریشانی دانش‌آموزان با اختلال نارسایی‌توجه/بیش‌فعالی مبتلا به اضطراب اجتماعی

هدف از پژوهش حاضر، تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر طرحواره بر حرمت‌خود و تحمل پریشانی دانش‌آموزان با اختلال نارسایی‌توجه/بیش‌فعالی مبتلا به اضطراب اجتماعی بود. روش پژوهش، شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه دبیرستان‌های عادی و دولتی شهرستان یزد در سال تحصیلی 1402-1403 با اختلال نارسایی‌توجه/بیش‌فعالی مبتلا به اضطراب اجتماعی بودند. 20 شرکت‌کننده با روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای انتخاب و به روش تصادفی در دو گروه 10 نفری (آزمایش و گواه) گمارده شدند. ابزار این پژوهش شامل مقیاس درجه‌بندی نارسایی‌توجه/بیش‌فعالی سوانسون، نولان و پلهام، مقیاس اضطراب اجتماعی لاجرسا و لوپز، پرسش‌نامه حرمت‌خود کوپراسمیت و مقیاس تحمل پریشانی سیمونز و گاهر بود. برای گروه مداخله 10 جلسه 60 دقیقه‌ای برگزار شد و گروه گواه این مداخله را در زمان اجرای پژوهش دریافت نکردند. داده‌ها به روش تحلیل‌کوواریانس با نرم‌افزار spss-23 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد درمان مبتنی بر طرحواره منجر به افزایش حرمت‌خود و تحمل پریشانی در دانش‌آموزان با اختلال نارسایی‌توجه/بیش‌فعالی مبتلا به اضطراب اجتماعی شده است و تفاوت معنی‌داری بین نمرات گروه آزمایش و گروه گواه وجود داشت (0.001>p). بنابراین درمانگران می‌توانند با گنجاندن درمان مبتنی بر طرحواره در برنامه‌های مداخله‌ای برای دانش‌آموزان با اختلال نارسایی‌توجه/بیش‌فعالی مبتلا به اضطراب اجتماعی، زمینه را برای بهبود حرمت‌خود و افزایش تحمل پریشانی آنها فراهم کنند.

the effectiveness of schema-based therapy on self-esteem and distress tolerance in students with attention-deficit/hyperactivity disorder and comorbid social anxiety

the present study aimed to investigate the effectiveness of schema-based therapy on self-esteem and distress tolerance in students with attention-deficit/hyperactivity disorder (adhd) and comorbid social anxiety. this research employed a quasi-experimental design with a pretest-posttest control group format. the statistical population consisted of all female high school students attending public schools in yazd during the 2023–2024 academic year who were diagnosed with adhd and social anxiety disorder. a total of 20 participants were selected through multistage sampling and randomly assigned to either the experimental or control group (10 participants per group). the instruments used in this study included the swanson, nolan, and pelham rating scale (snap-iv) for adhd, the social anxiety scale by la greca and lopez, the coopersmith self-esteem inventory, and the distress tolerance scale developed by simons and gaher. the experimental group received ten 60-minute sessions of schema-based therapy, while the control group did not receive any intervention during the study period. data were analyzed using analysis of covariance (ancova) via spss version 23. the results indicated that schema-based therapy significantly improved self-esteem and distress tolerance in students with adhd and social anxiety disorder, with a statistically significant difference observed between the experimental and control groups (p < 0.001). therefore, it is recommended that clinicians incorporate schema-based therapy into intervention programs for students with adhd and social anxiety to enhance their self-esteem and distress tolerance.