الگوهای سطحی ارتباطی در تعامل شخصیت‌ها براساس رویکرد هورتولانوس و همکاران (رمان تاریکی معلق روز و آتش)

روابط فردی و کارکرد آن موضوعی است که در قرن بیستم مباحث چالش‌برانگیزی را به خود اختصاص داده است. در پژوهش حاضر این موضوع براساس دو رمان تاریکی معلق روز از زهرا عبدی و آتش از حسین سناپور، به روش توصیفی- تحلیلی بررسی می‌شود. برای تحلیل روابط میان‌فردی در شخصیت‌ها، از دیدگاه هورتولانوس و همکارانش به‌عنوان نظریۀ اصلی استفاده شده است. در این چارچوب الگوی ارتباطی سطحی شکلی از روابط مدرن امروزی است که دارای سه ویژگی اصلی است: «عقلانی‌سازی»، «فردگرایی خودخواهانه» و «ناپایداری روابط». براساس تحلیل کنش شخصیت‌ها نتیجه آن است که اکثر ارتباطات (عاطفی) عقل‌محور است و فردگرایی خودخواهانه، خصوصیت اصلی این کنش‌هاست. همچنین ویژگی دیگر این نوع کنش‌ها عدم تعهد و روابط ناپایدار است که احساس تنهایی و رهابودگی نتیجۀ آن است. با غلبۀ این الگو شخصیت‌ها هرچه بیشتر درجهت رقابت منفی و عدم اعتماد پیش می‌روند و در این راستا پیوندهای خانوادگی خود را نیز قربانی می‌کنند و تنها شخصیت ایما از این الگو مستثنا می‌شود. در این رمان‌ها، عمده‌ترین عامل در پیشبرد شخصیت‌ها به سمت این الگو، تغییرات جامعه و تشدید آن به‌ویژه در دهۀ نود است که از آن میان مسئلۀ شغل و پول و خلاءِ معنویت بیشترین تاثیر را در بعد اجتماعی دارند و در بعد فردی، فقدان خانوادۀ حمایتگر و پیوندهای سست و عاری از صمیمت در آن، دیگر عامل مهم است.

superficial communication patterns in zahra abdi’s tarikiye moa’laq-e rooz and hossein sanapoor’s atash: a hortulanusian approach

the twentieth-century adopted new and challenging approaches toward interpersonal communication and its functions. informed by the theories of hortulanus, this study adopts a descriptive-analytic approach to investigate zahra abdi’s tarikiye moa’laq-e rooz and hossein sanapoor’s atash. the modern superficial communication pattern, according to hortulanus, consists of rationalization, selfish individualism, and fleeting bonds. the results of this study show that most interpersonal relations orient toward rationalization, and are in accordance with selfish individualism. in addition, their bonds are fleeting and unsustainable, which, in turn, lead to loneliness and alienation. echoing the authority of the pattern, the characters adopt a negative and an ambivalent attitude that severs and sacrifices their familial bonds. in both novels, societal issues play an important role in the mindset of the characters regarding the pattern; the other element is the personal aspect, which entails the lack of a supportive family and its emotionless and indifferent bonds.