نقد و بررسی تاملات آشوری دربارۀ شعر

داریوش آشوری از متفکران معاصر ایرانی است که در زمینۀ ماهیت و مختصات «شعر» تاملات قابل توجهی دارد و پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، می کوشد تا به بررسی و نقد آرای او در این زمینه بپردازد. دستاوردهای این جستار نشان می دهد که آشوری با زمینۀ فلسفی و زبان شناختی که دارد، رویکردی پدیدارشناسانه به شعر و مفردات آن اتخاذ می کند. در تلقی او ، شعر حادثه ای است که در جهان روی می‌دهد و هرآنچه در جهان روی می دهد، در زبان بازتاب می یابد. در نظر او، مهم ترین مایۀ شعر، تجربۀ شاعرانه از هستی است. او اگرچه «حس»، «عاطفه» و «خیال» را از مایه های ذاتی شعر برمی شمارد و موسیقی زبان را بخشی جدایی ناپذیر از شعر می داند، اما عقیده دارد که  تعریف شعر و زیبایی شناسی خوانندگان در هر دوره ای با دوره های پیشین متفاوت است و شعریّت شعر زمانی تایید می شود که سراینده و خوانندگان آن به چنین دریافت و درکی رسیده باشند. آشوری بر درهم آمیختگی جدایی ناپذیر صورت و معنا در شعر، تصریح می‌ورزد و در میان انواع شعر فارسی، غزل عاشقانه عارفانه و شعر رندانه را نزدیکتر از همۀ گونه های شعری به شعر ناب می یابد، جایی که خصلت ابزاری زبان رنگ می بازد و شاعر عمیق ترین جلوه های عاطفه و احساس خود را به نمایش می‌گذارد. آشوری با طرح دوبارۀ نزاع میان فلسفه و شعر، شعر و شاعر را بر فراز تقابل های دوگانه می بیند که فلسفه و فیلسوف در تنگنای آن محصورند. او تلاش می کند شاعر را تا مقام متفکر برکشد و برخلاف زییایی شناسی جدید، حقیقت را صرفاً محدود به ساحت علم و دانش نکند و شعر و شاعری را ساحتی برای بازنمایی حقیقت و طرح پرسش از اصلِ وجود و هستی  معرفی نماید. آشوری زمانۀ حاضر را زمانۀ زایش و رویش شعر و شاعر اصیل نمی داند.

dariush ashouri’s reflections on poetry: a critical analysis

as one of the contemporary iranian thinkers, dariush ashouri, has significant reflections on the nature and coordinates of poetry. adopting a descriptive-analytical approach, the present research tries to investigate and criticize his opinions and reflections on poetry. the results of this study show that ashouri, with his philosophical and linguistic background, adopts a phenomenological approach to poetry and its vocabulary. in his view, poetry is an incident that happens in the world and everything that happens in the world is reflected in language. the most important source of poetry, according to ashouri, is the poetic experience of existence. although he considers feelings, emotions, and imagination as the essential elements of poetry and considers the music of language to be an inseparable part of poetry, he believes that the definition of poetry and the aesthetics of the readers in each era are different from the others, and the poeticity of the poem is confirmed when the composer and its readers have reached such an understanding. ashouri emphasizes the inseparable intermingling of form and meaning in poetry, and among the types of persian poetry, he finds romantic-mystical sonnets and mystical poetry closer to pure poetry, where color is the instrumental character of language. the poet displays the deepest manifestations of his emotions and feelings. by re-proposing the conflict between philosophy and poetry, ashouri sees poetry and the poet above the dual confrontations in which philosophy and the philosopher are trapped. he tries to bring the poet to the position of a thinker and, unlike new metaphysics, does not limit the truth to the field of science and knowledge, and introduces poetry as a field for representing truth and raising questions about the essence of existence. ashouri does not consider the present time as the time of birth and growth of original poetry and poets.