تحلیل مفاهیم مرگ‌خواهی در نمایشنامه های «دست بالای دست» از غلامحسین ساعدی و «شب بخیر مادر» از مارشا نورمن: یک مطالعۀ تطبیقی

اندیشۀ مرگ‌خواهی در دنیای مدرن از نحله‌ها‌ی فکری است که رویکرد فرد در مواجهه با جهان اطراف را به چالش می‌کشد و می‌تواند بر نحوۀ زندگی فرد و اطرافیانش تاثیر بگذارند. نویسندگانی چون مارشا نورمن و غلامحسین ساعدی در آثارشان مانند نمایشنامه‌های شب بخیر مادر و دست بالای دست، به بررسی رویارویی آگاهانۀ شخصیت‌ها با مرگ پرداخته‌اند. شخصیت‌هایی مرگ خواه و درمقابل، شخصیت‌هایی بازدارنده. تحلیل تضاد معنایی فوق در قالب گفتمان روایی در این دو نمایشنامه هدفی است که این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی بدان پرداخته است. با بررسی تطبیقی انگارۀ مرگ‌خواهی به عنوان محور اصلی این دو نمایشنامه و مطالعۀ مضمون در اجزای هر روایت مانند شخصیت ها، پیرنگ، زمان و مکان و غیره به بررسی و مقایسۀ آنها پرداخته ایم تا بدین پرسش پاسخ دهیم که دو نویسنده از دو خاستگاه فرهنگی-زبانی متفاوت چطور به مضمون مرگ خواهی در آثارشان پرداخته اند و با چه تفاوت‌هایی روایت داستانی شان را شکل داده‌اند. نتایج حاصل از این پژوهش بیان می دارد که در هر دو اثر بحران‌های روانی و انزوای فردی شخصیت اصلی به همراه مشکلات خانوادگی از علل وجود مرگ خواهی در آنها بوده است. در این میان نورمن با استفاده از تداوم زمانی-مکانی و تک شخصیت مقابلِ شخصیت مرگ‌خواه بیش از ساعدی به واکاوی علل مرگ خواهی پرداخته و ازاین رو توانسته شخصیت‌پردازی روایت خویش و همچنین اجزای روایی نمایشنامه را در راستای مضمون آن قرار دهد. حال آنکه ساعدی با روایتی مینیمال بیشتر بر تاثیرگذاری محیط بر فرد نظر داشته و با استفاده از موقعیت های روایی به بسط مضمون فوق نپرداخته است.

a comparative reading of death-wish in gholam-hossein sa’edi’s dast balaye dast and marsha norman’s night, mother

in modern societies, the concept of death-wish is an intellectual notion that challenges an individual’s approach to the surrounding environment and significantly impacts the individual’s lifestyle. playwrights such as marsha norman and gholam-hossein sa’edi have explored the conscious confrontations with death in their works, particularly in night, mother, and dast bālāye dast. these characters are portrayed as either pro-death-wish or anti-death-wish. this descriptive-analytical study aims to investigate the semantic contrast within the narrative discourse of the two plays. the central questions of this study are: how two playwrights from different cultural and linguistic backgrounds have addressed the death-wish theme in their works, and what narrative differences they have employed. to answer these questions, the present study centralizes the death-wish theme as the central axis of the two plays and comparatively analyses the two works in the light of narrative elements such as characters, plot, time, and setting. the analyses of this study show that by utilizing temporal-spatial continuity and a single opposing character to the pro-death-wish character, norman exhibits a more profound understanding of death-wish compared to sa’edi, and aligns the narrative characterization and components of her play with its theme.