خط و هندسه پنهان در زوایای کتیبه‌های مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی (مطالعه موردی گنبد الله الله)

از میان شاخه‌های گوناگون هنرهای اسلامی، معمای اسلامی و مخصوصاً تزیینات وابسته به آن، دارای جایگاه شاخصی می‌باشد. بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی نمونه بازری از این شاهکارهای معماری اسلامی می باشد این مجموعه دارای چندین بخش است که مهم‌ترین بخش آن مقبره شیخ صفی الدین(گنبد الله الله) می باشد. مقبره شیخ صفی الدین که در ضلع جنوبی و شمالی آن دارای دو درگاه موسوم به قبله قاپوسی می باشد، دارای 16 کتیبه محصور شده در قاب 6 ضلعی می باشد که 8 عدد آن دورتادور درگاه ضلع شمالی و 8 عدد دیگر در درگاه جنوبی نقش گردیده‌اند. هدف اصلی از این پژوهش دستیابی و ترسیم هندسه پنهان در ساختار این کتیبه‌ها و نیز تفسیر و تحلیل آن‌ها به جهت بیان ارتباط مستقیم هندسه در بطن کتیبه و مفاهیم نهفته در متون آن می‌باشد. همچنین از اهداف دیگر پژوهش حاضر دسته‌بندی حروف به کار برده شده در کتیبه‌ها به لحاظ فرم حروف ونیزخوانش تعدادی از متون کتیبه‌های مذکور است که تاکنون خوانده نشده‌اند. روش جمع آوری داده‌ها بر پایه پژوهشی میدانی(عکاسی، طرح خطی، تصاویر) و با استناد به منابع مکتوب صورت گرفته است که به روش تاریخی_ تطبیقی بر مبنای الگوهای هندسی و تجزیه حرف‌های متون به جهت خوانش آن‌ها صورت پذیرفته است. نتایج حاصله نمایانگر آن است که اکثر این کتیبه‌ها دارای زیرساخت‌های هندسی منسجم بوده و نیز تنوع زیادی در طراحی حروف‌ها با در نظر گرفتن در فضا و زاویه ای که واقع هستند، مشاهده می‌شود. همچنین از یافته‌های مهم دیگر این پژوهش دست یابی به مفاهیمی است که ارتباط عمیق و شگرف میان متن و هندسه بکار رفته در مرکز اثر آن را اثبات می‌نماید. به طور کلی در این کتیبه‌ها به نوعی ساختار شکنی و منحصر به فرد بودن به جهت نحوه ادغام دو عنصر متفاوت یعنی خط و هندسه در یک قاب 6 ضلعی منتظم مشاهده می شود.

hidden calligraphy and geometry in the the inscriptions of sheikh safi al-din ardabili collectioncase study: dome allah allah

among the various branches of islamic art, islamic architecture, especially its related decorations, has a prominent place. the tomb of sheikh safi al-din ardabili is a clear example of these masterpieces of islamic architecture. this complex has several parts, the most important of which is the tomb of sheikh safi al-din (dome allah allah). the tomb of sheikh safi al-din, which has two gates called qibla qapoosi on its south and north sides, that has 16 enclosed inscriptions in a hexagonal frame that 8 of them are around the north side gate and the other 8 are in the south gate. the main purpose of this study is to obtain the hidden geometry in the structure of inscriptions and also to interpret and analyze them in order to express the direct relationship between geometry in the the inscription and the hidden concepts in their texts. also, another purpose of the present study is to classify the calligraphy used in the inscriptions in terms of form and also to read read a number of texts of the mentioned inscriptions that have not been read yet. the method of data collection is based on field research (photography, drawing, images) and citing written sources. which has been done in a historical-comparative method based on geometric patterns and analysis the letters of texts in order to read them. the results show that most of these inscriptions have coherent geometric structures and great variety in design. also another important finding of this research is the achievement of concepts that prove the deep connection between the text and the geometry used in the center of the work. in general, in these inscriptions, we achieve a kind of deconstruction and uniqueness in terms of how two different elements of line and geometry are integrated in a regular hexagonal frame.