تحلیل کاشی نگاری قاجاریه مبتنی بر مولفه های گفتمان شرق شناسی

هنر قاجاریه در تلاقی مهم تاریخی خود ازجمله ورود صنعت و ارتباط گسترده با جوامع اروپایی دچار تحولات اساسی شده است. هنر کاشی نگاری نیز حامل بخشی از سنت‌ها و روش‌ها و درعین‌حال دربردارنده‌ی تغییرات عمده‌ای شده است. ورود اروپاییان و شرق شناسان و ارتباط گرفتن با جامعه ایرانی بر دامنه این تغییرات افزوده و یا به آن جهت داده است. پژوهش پیش رو با هدف مطالعه هنر قاجاریه و بخصوص سنت کاشی نگاری دوره قاجاریه مبتنی بر رویکردی انتقادی به گفتمان شرق‌شناسی به طرح سوالات ذیل پرداخته است. کاشی نگاری دوره قاجاریه چگونه به بازتولید گفتمان شرق‌شناسی منجر شده است؟ و اساساً کاشی‌های به نمایش درآمده در موزه‌ها و مجموعه‌های غربی‌ها چه نسبتی با مولفه‌های گفتمان شرق‌شناسی دارند؟ پژوهش از نوع بنیادی و به‌صورت توصیفی- تحلیلی است. روش تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف مبنای پژوهش است و رویکرد انتقادی به گفتمان شرق شناسی و نظریات ادوارد سعیدچارچوب نظری پژوهش را شکل داده است. نتایج پژوهش مشخص می‌کند بخش مهمی از کاشی نگاری دوره قاجاریه بخصوص آثاری که به‌صورت سفارشی تهیه گردیده است به‌واسطه ارتباط گرفتن با مولفه‌های اصلی شرق‌شناسی یعنی ناهمزمان سازی و شرق خیالی، غرب محوری و غیریت سازی به بازنمایی گفتمان شرق‌شناسی پرداخته است. از این طریق به‌عنوان ابژه موردمطالعه موزه‌های غربی قابل توجه مستشرقان بوده است تا به نمایش وجوهی معرِّف از هنر و جامعه ایرانی بپردازد.

analysis of qajar tile painting based on the components of orientalism discourse

qajar art has undergone fundamental changes in its important historical intersection, including the entry of industry and extensive communication with european societies. the art of tiling has also carried a part of traditions and methods, and at the same time, it has undergone major changes. the arrival of europeans and orientalists and contact with iranian society has added to the scope of these changes or given direction to them. the upcoming research aims to study the art of qajar and especially the tradition of tile painting of the qajar era based on a critical approach to the discourse of oriental studies and has addressed the following questions. how has qajar period tile painting led to the reproduction of the discourse of orientalism? and basically, what is the relation of the tiles displayed in the museums and collections of the westerners to the components of the orientalist discourse? the research is fundamental and descriptive-analytical. the critical discourse analysis method of norman fairclough is the basis of the research, and the critical approach to the discourse of orientalism and the theories of edward said has formed the theoretical framework of the research. the results of the research show that an important part of the qajar period tile painting, especially the works that were made to order, is related to the main components of orientalism, i.e. asynchronization and imaginary east, westernization and foreignization to the representation. the discourse of oriental studies has been discussed. in this way, as an object of study in western museums, it has been significant for orientalists to display aspects that define iranian art and society