تحلیل رویکرد شیخ صدوق در مواجهه با احادیث متفرد

شیخ صدوق (ره)، یکی از برجسته‌ترین محدثین شیعه، به دلیل تسلط بر علم رجال و حدیث و تالیف قریب به 300 کتاب، جایگاه والایی در تاریخ حدیث شیعه دارد. وی با دعای امام زمان (عج) در سال 305 هجری متولد شد. وجود عوامل آسیب احادیث در زمان وی که نزدیک به عصر ائمه اطهار (ع) نیز هست، شناخت معیارهای وی در گزینش احادیث به ویژه در مورد احادیث متفرد، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار ‌است. متقدمان حدیثی شیعه همچون شیخ صدوق با توجه به قرائن صحت حدیثی یعنی «نظام قرائن» به گزینش احادیث صحیح می‌پرداختند. یکی از اقسام روایات، روایت متفرد است که به علت انفراد طریق آن روایت از راوی واحد، بیشتر از احادیث دیگر، صحت آن مورد تردید می‌باشد اما لزوما ضعیف نیست و نیاز به بررسی دقیقتری دارد. به نظر برخی عالمان، سیره قدما همچون شیخ صدوق بر عمل نکردن به متفردات حدیثی است. اما بررسی آثار شیخ صدوق، به‌ویژه کتاب فقیه نشان می‌دهد که وی روایات متفرد را تنها به دلیل انفراد آن‌ها رد نمی‌کرد. پژوهش حاضر با شیوه توصیفی-تحلیلی با بررسی نگرگاه شیخ صدوق در شیوه برخورد با متفردات حدیثی، نشان می‌دهد که وی با تکیه بر «نظام قرائن» برخی روایات متفرد را پذیرفته و برخی دیگر را رد کرده است.

analysis of shaykh saduq’s approach to mutafarrid (solitary) hadiths

shaykh saduq, one of the most eminent hadith scholars in shia islam, occupies a distinguished position in the history of shia hadith scholarship due to his profound expertise in ‘ilm al-rijal (the science of narrators) and hadith studies, as well as his prolific authorship of nearly 300 works. born in 305 ah, reportedly through the supplication of imam mahdi (p.b.u.h), his proximity to the era of the imams (p.b.u.t) and the prevalence of factors that could compromise the integrity of hadiths during his time render an understanding of his criteria for hadith selection, particularly concerning mutafarrid (solitary) hadiths, of significant scholarly importance. early shiite hadith scholars, including shaykh saduq, employed a method of selecting authentic hadiths based on a framework of corroborative evidence, referred to as the “system of evidence” (nizam al-qara’in). among the various types of narrations, the *mutafarrid* hadith, characterized by its singular chain of transmission from a lone narrator, is often subject to greater scrutiny regarding its authenticity compared to other hadiths. nevertheless, such narrations are not inherently weak and necessitate meticulous examination. while some scholars contend that early authorities like shaykh saduq refrained from acting upon solitary hadiths, a comprehensive review of his works, particularly man la yahduruhu al-faqih, reveals that he did not dismiss solitary narrations solely on the basis of their singularity. this study, employing a descriptive-analytical methodology, investigates shaykh saduq’s approach to solitary hadith narrations. it demonstrates that his methodology, grounded in the “system of evidence,” led him to accept certain solitary hadiths while rejecting others.