تاریخ انگاره اذان و اقامه در روایات کتاب الصلاة در کتب اربعه حدیثی متقدمان امامیه

به علت تفاوت‌هایی که در تعداد روایت‌های مربوط به اذان و اقامه در کتب اربعه و متن‌های آن‌ها و همچنین عنوان‌های باب‌های مربوطه دیده شد بررسی آن‌ها برای تعیین کیفیت تغییرات، در طی زمان ضروری به نظر رسید. محل تعلیم اذان و اقامه به پیامبر و آغاز آن، فصول و شهادات، قصر، قرائت، وضوء، تثویب، فاصله و دعا برخی از موضوع‌های این روایت‌ها هستند. با شمارش روایت‌ها، معلوم شد که 52 سال بعد از کلینی، 35 روایت مربوط به اذان و اقامه در الکافی، به 50 روایت در الفقیه فزونی‌یافته است؛ سپس 79 سال بعد از الفقیه، به 72 روایت در التهذیب افزایش‌یافته است. همچنین شاهد افزایش متن روایت‌ها و موضوع‌های بیشتری درباره اذان و اقامه در کتب اربعه، یکی پس از دیگری هستیم. اما در الاستبصار به علت پرداختن به روایات متناقض، تنها با افزایش عنوان‌های باب‌ها مواجه هستیم هرچند تعداد روایت‌ها در این مورد کمتر شده است. پژوهش حاضر به روش توصیفی تحلیلی در پی یافتن نوع تطورات در روایات اذان و اقامه در کتب اربعه، دریافت که در گذر زمان از کلینی تا طوسی، طی صد و سی و یک سال روایات مورد نظر پیوسته در حال ‌توسعه بوده است. در ضمن یافته شد که در کتب اربعه شهادت ثالثه جزء اذان و اقامه ذکر نشده؛ ولی عبارت «حَیَّ عَلَی خَیرِ العَمَلِ» از فصول اذان و اقامه شمرده‌ شده است. تثویب در روایات کلینی و صدوق رد شده ولی طوسی پذیرش تثویب را در روایات، حمل بر تقیه کرده است.

the historical development of the concepts of azan and iqamah as found in the kitab al-salah within the four major hadith collections of early shia scholars

due to the variations in the number of narrations concerning azan and iqamah across these collections, as well as differences in their texts and chapter titles, a thorough examination was deemed necessary to assess how these changes evolved over time. key topics include the teaching of azan and iqamah to the prophet, their initiation, sections, testimonies, shortening, recitation, ablution, tathweeb, intervals, and supplications.counting the narrations revealed that 52 years after al-kulayni, the 35 narrations regarding azan and iqamah in al-kafi increased to 50 in al-faqih. subsequently, 79 years later, this number rose to 72 in al-tahdhib. there is also a noticeable increase in both the texts of these narrations and additional topics related to azan and iqamah in these collections. however, in al-istibsar, due to its focus on conflicting narrations, only an increase in chapter titles is observed, despite a decrease in the number of narrations.this descriptive-analytical study aims to uncover the nature of developments in the narrations of azan and iqamah from al-kulayni to al-tusi over a span of 131 years. it was found that during this period, relevant narrations consistently evolved. additionally, it was noted that while the third testimony is not included as part of azan and iqamah in the four collections, “hayya ‘ala khair al-amal” is recognized as part of their sections. furthermore, while tathweeb is rejected in the narrations of al-kulayni and al-saduq, al-tusi interprets its acceptance as a matter of taqiyyah.