تحلیل روایت تقویر سر امام حسین (ع) براساس منابع روایی تاریخی

تقویر سر امام‌حسین (ع) به عنوان یکی از روایات عاشورایی جسارت به ‌اهل بیت (ع) را مضاعف جلوه داده ‌است. این روایت که در منابع قرن ششم و هفتم یعنی مقتل‌الحسین (ع) خوارزمی و تذکرة الخواص سبط‌بن‌جوزی به ‌عنوان منابعی روایی تاریخی و منقبت‌نگار و البته نه دسته اول گزارش شده، می‌تواند به عنوان یکی از متفرّدات عاشورایی مورد توجه پژوهش‌های عاشورایی قرار گیرد. صحّت‌سنجی این روایت به مثابه نقلی از گزارش‌های تاریخی مسئله تحقیق پیش‌روست. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی به ‌تحلیل این گزارش پرداخته است. مجموع یافته‌‌ها نشان می‌دهد گرچه متفرّدات این دو منبع اندک نیست و در عین حال منابعی دیگر مانند نهایة‌الارب نویری و مرآة‌الجنان یافعی و حتی معاصران از این نقل استقبال کرده‌اند، اما در هر صورت شواهدی برای پذیرش برخی متفرّدات خصوصاً تقویر سر امام حسین (ع) وجود دارد. کتب مذکور جزء منابع متقدم به شمار نمی‌روند، اما یافتن قرائن و شواهدی از گزارش متفرّد آن‌ها می‌تواند قابل تامل و تحلیل باشد. رسم تقویر در ستیزه‌ها و کشمکش‌ها، وجود اخباری در تقویر رووس برخی شخصیت‌ها، اشاره گذرای برخی نویسندگان به تقویر و توجه به ضرب چوب‌دستی در مجلس یزید نشان از رخداد چنین فعل حرمت‌شکن و غم‌بار دارد که میزان فعل جاهلانه و غیراسلامی امویان را برجسته کرده و بر درّنده‌خویی‌شان در تاریخ حکمرانی‌شان می‌افزاید.

analyzing the narrative of imam hussain’s (a.s.) taqvir based on historical narrative sources

the taqvir of the purified head of imam hussain (a.s.) is one of the unique traditions of ashura that doubled the audacity to ahl al-bayt. this narration, which is reported in the sources of the sixth and seventh centuries, i.e. the death of al-husain (a.s.) of khawrazmi, the tazkerah al-khawas sebt ibn jowzi as narrative-historical sources, and not in the first category, can be considered as one of the unique ashurai studies. validation of this narrative as a quote from historical reports is a research problem. the current research has analyzed this report with an analytical approach. the sum of the findings shows that although there are lots of specifics in these two sources, and at the same time, other sources such as nahaya al-arb nuwayri and meraat al-jinan yafei, and even contemporaries have welcomed this narration, in any case, there is evidence for accepting some specifics, especially about the taqvir of sir imam hussain (as). although the mentioned books are not among the first sources, finding clues and evidences from their individual reports can be considered and analyzed.