واکاوی اثرپذیری شروح الکافی از یکدیگر در عصر صفوی؛ مطالعه موردی مرآة العقول و حاشیه میرزا رفیعا نائینی

هر متنی متاثر از منابع گوناگونی است. شناخت این منابع و اثرگذاری‌های آن‌ها فواید خاصی دارد. ازین‌رو می‌خواهیم با کشف و بررسی تاثیر و تاثرات دو شرح کتاب الکافیبر روی یکدیگر که در عصر صفوی نگاشته شده‌اند، به شناخت بهتر این دو اثر یاری رسانیم. نتیجه این‌که مرآه‌العقول فراوان از حاشیه میرزا رفیعا بهره برده است. مجلسی در زمینه‌های گوناگون همچون تبیین معنای واژگان، بحث‌های صرفی، نحوی و بلاغی، اختلاف نسخه‌ها و تحلیل روایات از حاشیه میرزا استفاده کرده است. نقل گسترده مجلسی نشان از جایگاه والای حاشیه میرزا در نزد مجلسی دارد. از دیگر دلایل این نقل گسترده می‌توان به اموری همچون نقل‌گرایی و احتیاط‌گرایی مجلسی و گرایش وی به نقل اقوال گوناگون، کثرت اشتغال مجلسی، مختصر بودنِ حاشیه میرزا، از مشایخ مجلسی و علمای برجسته عصر صفوی بودنِ میرزا و نزدیکی فکری مجلسی به میرزا اشاره کرد. هرچند مجلسی در برخی موارد به نقل کلام میرزا اکتفا کرده اما وی به دیگر وجوه و اقوال نیز توجه بسیار داشته است. همچنین مجلسی در برخی موارد اظهارنظر کرده و برخی از وجوه را ترجیح داده و در برخی موارد به میرزا اشکال کرده است، این امور نشانگر آن است که مجلسی نقال محض نبوده است.

analyzing the effectiveness of al-kafi commentaries on each other in the safavid era; case study of miraat al-uqool and al-hashia of mirza rafiaa naeeni

every text is influenced by various sources. knowing these sources and their effects has special benefits. therefore, we would like to help to better understand these two works by discovering and examining the influence of two commentaries of kitab al-kafi, which were written in the safavid era. the result is that miraat al-uqool has benefited a lot from mirza rafiaa’s margin. majlesi has used mirzaa’s al-hashia in various fields such as explaining the meaning of words, morphological, syntactic and rhetorical discussions, differences in versions and analysis of traditions. majlisi’s extensive quotation shows the high status of mirza’s al-hashia in majlisi’s eyes. other reasons for this extensive citation can be attributed to things such as majlisi’s narrativeism and prudence and his tendency to quote various sayings, majlisi’s multiplicity of work, the brevity of mirza’s al-hashia , mirza’s being one of majlisi sheikhs and prominent scholars of the safavid era, and majlisi’s intellectual closeness to mirza pointed out. although in some cases majlisi has limited himself to quoting mirza’s words, he has also paid much attention to other aspects and sayings. also, in some cases, majlisi has expressed his opinion and preferred some funds and in some cases he has given problems to mirza.