اعتبارسنجی داستان‌های روایی کتب درسی هدیه‌های آسمان (مطالعه موردی: پایه دوم و سوم)

آموزش مفاهیم دینی به کودکان، نیازی لازم و ضروری است که این رسالت در مقطع ابتدایی آموزش و پرورش، بر عهده کتب درسی «هدیه‌های آسمان» گذارده شده و در قالب‌های محتوایی «داستان، شعر، تصویر و انواع فعالیت‌های ذهنی» منتقل می‌گردد. بخش زیادی از داستان‌های این کتب، دارای خاستگاه روایی هستند. حال با توجه به مرجعیت آموزشی این کتاب‌ها و با عطف نظر به نفوذ و گستره این داستان‌ها در طیف وسیعی از کودکان، بررسی دقیق این داستان‌ها ضرورت می‌یابد؛ بویژه آن‌که تا چه اندازه می‌توان به خاستگاه این روایات اعتماد و اطمینان داشت و اصل داستان، تا چه میزان مورد پذیرش است. در این مطالعه با روش توصیفی– تحلیلی، 18 داستان دوره اول ابتدایی (پایه‌های دوم و سوم) با منشا روایی، مورد بررسی قرار گرفته‌ است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد: در مرحله تالیف، سند برخی از روایات، ضعیف و معیوب است و پاره‌ای از داستان‌ها، اصلا خاستگاه روایی ندارد و به عبارتی با حدیث‌نما مواجهیم. ضعف‌های محتوایی و ساخت داستان بر اساس ترکیب دو‌ یا چند حدیث متفاوت، نمونه‌هایی دیگر از نقدهاست که پیشنهاد اصلاح، تکمیل یا جایگزین ارائه شده است.

validation of the hadith-based stories in “hediahay-e asaman” textbooks: a case study of the second and third grades of primary schools

considering the necessity of teaching religious concepts to children, primary schools have undertaken the task with “hediahay-e asaman” textbooks. these books present the concepts in the form of stories, poems, images, and various mental activities. a good number of the narrated stories are based on hadiths. given the referential status of the books and the deep impact of their stories on many children, it seems imperative to examine those stories carefully. this examination should address the reliability of the underlying hadiths and, thus, the acceptability of the stories. using a descriptive-analytical method, the present study analyzes eighteen hadith-based stories in the textbooks of primary school second and third grades. as the results show, some of the hadiths are of weak or defective origins, some of stories are based on quasi-hadiths or no hadiths, and certain contextual and structural problems exist due to the merger of two or more different hadiths. it is therefore, suggested to improve the textbooks by modifying, completing and replacing the problematic stories.