تحلیل تعارض روایات شیعی مربوط به وقت ظهور امام دوازدهم (ع)؛ نقد ادعای «فواز بن احمدبنعلی رضوان»

در منابع حدیثی شیعه با دو دسته از روایات، در باب زمان ظهور امام دوازدهم (ع) مواجه هستیم؛ دسته‌ای از آن‌ها، زمانی را برای ظهور تعیین کرده و دسته‌ای دیگر، تعیین زمان برای ظهور را دروغ دانسته‌اند. در مقاله‌ای به زبان عربی با عنوان «تعارض دلالات المرویات عند الرافضة؛ الامامة انموذجًا» نوشته‌ی «فواز بن احمدبن‌علی رضوان» با تمسک به همین روایات، ادعا شده که روایات شیعی در باب امامت، متعارض و غیر قابل جمع‌اند و لذا اصل امامت، محل تردید و تشکیک است. پژوهش حاضر، با هدف پاسخ به بخشی از شبهات مقاله‌ی مذکور در خصوص وقت ظهور امام دوازدهم (ع) و با استفاده از روش «توصیف و تحلیل»، ابتدا ادعای مطرح شده را ذیل دو دسته‌ی کلی روایات دالّ بر تعیین وقت ظهور (شامل چهار روایت) و روایات دالّ بر دروغ بودن تعیین وقت ظهور (شامل سه روایت) دسته‌بندی و گزارش نموده، سپس با بررسی‌ سند و متن تک‌تک روایات، چنین نتیجه می‌گیرد که گرچه در دسته اول، دو روایت صحیح‌السند در کنار دو روایت ضعیف‌السند وجود دارد، اما مضمون قابل پذیرش آن‌ها، دلالتی بر تعیین زمان ظهور امام دوازدهم (ع) پس از غیبت کبری ندارد. در مقابل، روایات دسته دوم از لحاظ سندی، موثق و معتبر هستند و از لحاظ دلالی نیز بر تکذیب تعیین‌کنندگان وقت ظهور صراحت دارند. بنابراین با جمع عرفی میان دو دسته روایت، تعارض ادعا شده برطرف می‌شود.

analysis the conflict between shiite hadiths regarding the the time of the appearance of the twelfth imam (as)؛ criticizing of fawaz bin ahmed bin ali radwan’s claim

in the shia hadith sources, we are faced with two types of hadiths about the time of the appearance of the twelfth imam (a.s.). some of them have set a time for the appearance and another group has considered the time of the appearance to be a lie. adducing these traditions, an arabic article entitled &the connotations of the narratives of the shiites reject the imamate as a model& written by fawaz bin ahmed bin ali ridwan has claimed that the shiite hadiths regarding imamate are contradictory and irreconcilable. therefore, the principle of imamate is a place of doubt. using the descriptive-analytical method, the present research aims to answer the questions of the mentioned article about the time of the appearance of the twelfth imam (a.s.), first, classified and reported the claims made under two general categories of hadiths indicating the time of appearance (including four hadiths) and hadiths indicating that the time of appearance was false (including three hadiths), then, by examining the chain of transmission and the content of each hadith, it concludes that although in the first category, there are two authentic hadiths along with two weak hadiths, their acceptable content does not indicate the time of the appearance of the twelfth imam (a.s.) after the great absence. in return, the hadiths of the second category are reliable and authentic in terms of documents, and in terms of brokers, they are clear about the denial of those who determine the time of appearance. therefore, the alleged conflict is resolved by combining the two categories of narrations.