واکاوی سندی و محتوایی گزاره حدیث انگاشته «اُذکروا مَوتاکم بِالخَیر»

عبارت «اُذکروا مَوتاکم بِالخَیر» در آداب مربوط به یادکرد اموات، به مثابه یک حدیث شهرت دارد. عده‌ای با توجه به این عبارت، به هنگام سخن از هر مرده‌ای، فقط خیر او را ذکر می‌کنند و حتی گاه با استناد به این‌گونه روایات، ظالمانی همچون معاویه تطهیر می‌شوند. لذا تحقیق پیش‌رو که بر اساس روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای سامان یافته، به تحلیل سندی و محتوایی این انگاره حدیثی و نقل‌های مشابه آن پرداخته و نتایج ذیل حاصل آن است؛ تعبیر «اُذکروا مَوتاکم بِالخَیر» در منابع فریقین به عنوان یک حدیث روایت نشده و تنها احادیثی مشابه به مضمون آن وجود دارد که نوعاً در مجامع روایی اهل سنت آمده است. عدم پذیرش این روایات در مجامع حدیثی اهل سنت و احتمال ورود این روایات به منابع حدیثی از ناحیه فرقه مرجئه، از جمله اشکلات سندی آن است، علاوه بر این‌که اختلاف و تشتت آراء در دلالت و محتوای این روایات و مخالفت داشتن برداشت تطهیر افراد شرور از این روایات، با قرآن و روایات صحیح اهل سنت، از جمله اشکالات دلالی این روایات است که احتمال صدور آن را بسیار ضعیف می‌کند، اگرچه بر اساس مبنای وثوق صدوری و تعدد راویان در طبقه صحابه و با توجه به ضمائر خطابی در این روایات که مومنان را مخاطب قرار داده، گفته شود که مراد این روایات، ذکر خیر برای اموات مومن بوده است. بنابراین کفار و منافقین و ... تخصصاً از این روایات خارجند.

documentary and content analysis of the hadith proposition azkarwa mutakam balkhair

of course, the expression &azkarwa mutakam balkhair& is not mentioned in the sources of al-furiqin as a narration, although its content is mentioned in numerous narrations in the books of sunnis. the result of this article with descriptive and analytical method is that; the evidence of these hadiths in the hadith gatherings of ahl al-sunnah is flawed and is not accepted. also, regarding the meaning and content of the hadiths, there is confusion and disagreement on this issue, and no unified view is presented; that is, it is sometimes said that it is meant to express good and to forbid the expression of evil so that the living are not bothered by the relatives of the dead. sometimes it is said that it is because of the sanctity of occultation, and sometimes it is said that it is because of expressing good prayers for the dead, or it is said because he is involved in his actions and we are not the accounting god to judge, etc. therefore, there is only one possibility that this narration indicates that it is improperly taken and used to purify evil people, which is also against the qur’an and correct narrations from sunnis themselves. the pronouns of the audience in these narrations determine the meaning of these narrations. are excluded from these narrations. there is also a possibility that these hadiths were brought up from the reference area and entered the hadith sources.