بررسی روش‌های تغییر عادت بر مبنای قرآن و حدیث با رویکردی قیاسی به نظریه یادگیری گاتری

عادت‌ها رفتارها و فرآیندهایی‌اند که به طور ناخودآگاه برای انجام کارها استفاده می‌شود و حاصل تکرار و یادگیری عمیق انسان است. با اینکه عادت بیشتر به صورت یک پدیده منفی در زندگی معرفی می‌شود اما با تعمق در ماهیت و آثار آن می‌توان گفت عادت نه تنها یک ضعف نیست بلکه می‌تواند به عنوان یک روش تربیتی قدرتمند عمل کند. عادت‌ها تنها در صورتی می‌توانند مخرب باشند که از سیطره اراده خارج شده و انسان را به اسارت خود بکشانند. گونه‌های تغییر عادت از عادت بد به عادت خوب، از عادت خوب به عادت خوب دیگر و یا خلق عادات جدید طبقه‌بندی می‌شوند. با تتبع در آیات و روایات مرتبط با موضوع عادت می‌توان گفت ترک عادت‌های قبلی و آفرینش عادت‌های نو دارای روشی نظام‌مند و راهکارهای جامعی است که برای بهره‌مندی از قدرت عادت باید این اصول را رعایت کرد. تکرار و تداوم رفتار به صورت تدریجی در یک بازه‌ی زمانی متناسب با آن و قرار گرفتن در یک محیط مناسب به همراه وضع پاداش و مجازات اساس این نظام است. گاتری نظریه‌پرداز رفتارگرا با پذیرش عادت به عنوان یک روش یادگیری، ساختاری سه گانه را برای تغییر عادات پیشنهاد می‌کند. اگر چه روش آستانه و شرطی شدن تقابلی او مورد تایید منابع قرآنی و روایی است اما روش خستگی بر اساس مستندات قرآنی و روایی به ویژه قاعده «لاضرار» در تضاد است.

examining methods of changing habits based on quran and hadith with a comparative approach to guthrie’s learning theory

habits are behaviors and processes that are unconsciously used to do things and are the result of human repetition and deep learning. although most of the habit is introduced as a negative phenomenon in life, but by meditating on its nature and effects, it can be said that habit is not only a weakness but can act as a powerful educational method. habits can be destructive only if they get out of the control of the will and enslave people. types of habit change are classified from bad habit to good habit, from good habit to another good habit or creating new habits. following the verses and narrations related to the subject of habit, it can be said that leaving the previous habits and creating new habits has a systematic method and comprehensive solutions that must be followed in order to benefit from the power of habit. the basis of this system is the repetition and continuation of the behavior in a gradual manner in a period of time that is appropriate to it and being in a suitable environment along with the imposition of rewards and punishments. by accepting habit as a learning method, guthrie, a behaviorist theorist, proposes a triple structure for changing habits. although his method of threshold and counter conditioning is confirmed by quranic and narrative sources, but the exhaustion method is contradicted based on quranic and narrative documents, especially the rule of harmless.