تبیین کارکردهای تربیتی اخلاقی فضائل قرآنی امیرالمومنین

این مقاله به بررسی و تبیین کارکردهای تربیتی-اخلاقی فضایل قرآنی امیرالمومنین (ع) می‌پردازد. هدف، شناسایی این فضایل و تحلیل تاثیر آن‌ها بر رشد و تعالی فردی و اجتماعی انسان از منظر قرآن کریم است. روش تحقیق در این پژوهش، تحلیل آیات مرتبط قرآن با مراجعه به تفاسیر معتبر شیعه و سنی جهت استخراج و دسته‌بندی فضایل مرتبط با حضرت علی (ع) و تبیین کارکردهای تربیتی آن‌ها می‌باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم به فضایل متعددی از امیرالمومنین (ع) اشاره دارد که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به ایمان، علم، انفاق و تکامل معنوی اشاره کرد. ایمان حضرت، با ویژگی‌های «راسخ بودن»، «پیشروی فعالانه»، «عمل‌گرایی» و «خودگذشتگی»، بستری برای شکل‌گیری شخصیتی پایدار، پویا، مسئولیت‌پذیر و نوع‌دوست فراهم می‌کند. این ایمان، نه تنها در سطح فردی موجب ثبات قدم در باورها و مقاومت در برابر چالش‌ها می‌شود، بلکه در سطح اجتماعی نیز به شکل‌گیری جامعه‌ای پایبند به اصول اخلاقی، عدالت‌محور و مقاوم در برابر فساد کمک می‌کند. علم حضرت، به عنوان «دانش موهوب الهی» و مبتنی بر «درک جامع از قرآن»، موجب پرورش تواضع، کنجکاوی فکری و درک عمیق‌تر از معارف دینی می‌شود و در سطح اجتماعی نیز به شکل‌گیری جامعه‌ای دانش‌محور، متفکر و مداراگر کمک می‌کند. انفاق حضرت، با ویژگی‌های «اطاعت محض»، «ایثار»، «اخلاص» و «حضور قلب»، موجب تزکیه نفس، پرورش حس نوع‌دوستی و ارتقاء سطح معنویت فرد می‌شود و در سطح اجتماعی نیز به گسترش فرهنگ بخشندگی، کاهش فاصله طبقاتی و تقویت همبستگی اجتماعی کمک می‌کند. تکامل معنوی حضرت نیز که در تعابیری چون «قرب الهی « ،» پیوند معنوی با پیامبر )ص( » و «تمسک به حبل الله » نمود می یابد، الگوی جامعی برای رشد و تعالی فردی و اجتماعی ارائه می دهد و انسان را به سوی خودشناسی، اخلاق مداری و کمال انسانی رهنمون می سازد

explaining the educational and moral functions of thequranic virtues of amir al-mu’minin (as)

this article examines and explains the educationaland moral functions of the quranic virtues of amiral-mu’minin (as). the aim is to identify these virtuesand analyze their impact on individual and socialgrowth and excellence from the perspective of the holy quran. the research method involves analyzing relevant quranic verses by referring to authoritative shiite and sunni commentaries to extract and categorize the virtues associated with imam ali (as) and explain their educational functions. the results of the study show that the holy quran refers to numerous virtues of amir al-mu’minin (as), among the most important of which are faith, knowledge, charity, and spiritual perfection. the faith of imam ali (as), characterized by “steadfastness,” “active leadership,” “practicality,” and “selfsacrifice,” provides a foundation for the formation of a stable, dynamic, responsible, and altruistic personality. this faith not only fosters steadfastness in beliefs and resilience against challenges at the individual level but also contributes to the formation of a society committed to ethical principles, justice, and resistance to corruption at the social level. the knowledge of imam ali (as), as “divinely granted wisdom” and based on “comprehensive understanding of the quran,” cultivates humility, intellectual curiosity, and a deeper understanding of religious teachings, while also fosteringa knowledge-based, thoughtful, and tolerant society at the sociallevel. the charity of imam ali (as), characterized by “absoluteobedience,” “selflessness,” “sincerity,” and “presence of heart,”leads to the purification of the soul, the development of altruism, and the enhancement of individual spirituality, while also promoting a culture of generosity, reducing class disparities, and strengthening social cohesion at the social level. the spiritual perfection of imam ali (as), reflected in expressions such as “proximity to god,” “spiritual connection with the prophet (pbuh),” and “holding fast to the rope of allah,” provides a comprehensive model for individual and social growth, guiding humanity toward selfawareness, ethical conduct, and human perfection.