تحلیل مضمون آیات و روایات مرتبط با ادراک انسان از حقارت خود در برابر خداوند

احساس و ادراک انسان از حقارت خود در برابر خداوند، از موضوعاتی است که در شاخه‌های مختلفی از علوم اسلامی وجود داشته و به‌عنوان لازمه‌ی ورود به وادی پرستش خداوند معرفی شده است. با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر با هدف دستیابی به مدل مفهومی ادراک انسان نسبت به حقارت خود در برابر خداوند در آیات و روایات به‌عنوان منابع اصیل اسلامی، به این سوال پاسخ می‌دهد که ادراک و احساس حقارت انسان در برابر خداوند در پرتو آیات و روایات چه ساختاری دارد؟ ازاین‌رو برای دستیابی به مطلوب با استفاده از روش تحلیل مضمون و نرم‌افزار maxqda به ارائه مدلی از ادراک حقارت انسان در برابر خداوند پرداخته است. نتایج حاصل از این پژوهش شامل 21 مضمون پایه است که ذیل 4 مضمون سازمان‌دهنده قرار می‌گیرند؛ این مضامین عبارت هستند از: مولفه‌ها (احساس خواری و ذلت، احساس ضعف و ناتوانی، احساس نیازمندی، احساس مغلوب شدن و احساس کاستی و کوتاهی در اعمال عبادی)، عوامل (شناخت خداوند، ترس از خداوند، یاری خداوند، اعمال دینی فرد، معادباوری، سختی‌ها و مشکلات)، پیامدها (نزدیکی به خداوند، دریافت پاداش، جلب مهربانی و عطوفت، رشد شخصیتی، بی‌نیازی از غیرخداوند، دستیابی به عزت، دستیابی به خواسته‌ها و رفع سختی‌ها و مشکلات) و موانع (اثرناپذیری منفی و ناآگاهی از زشتی عمل).

thematic analysis of verses and traditions related to human perception of their inferiority before god

the feel and perception of human inferiorityagainst god is a topic that has been presentin various branches of islamic sciences and isconsidered a necessary prerequisite for enteringthe realm of worshiping god. given the importance of thesubject, the present research aims to develop a conceptualmodel of human perception of his inferiority against god inthe ray of verses and traditions as authentic islamic sources,answers the question of what structure human perception andfeeling of inferiority against god have in the ray of verses andtraditions? to achieve the desired results, this study employsthematic analysis and the maxqda software to present amodel of human perception of inferiority against god. thefindings of this research include 21 basic themes, which arecategorized into 4 organizing themes: components (feelingsof contempt and abjectness, feelings of weakness and inbility,feelings of neediness, feelings of being defeat, and feelingsof default and shortcoming in religious practices), factors(knowledge of god, fear of god, god’s help, individualreligious practices, belief in the afterlife, hardships andchallenges), outcomes (closeness to god, receiving rewards,aattracting kindness and compassion, personal growth, selfsufficient from besides god, achieving esteem, attainingdesires and removal hardships and challenges), and shackle(negative iineffectiveness and ignorance of the ugliness ofone’s actions).