تاثیر مدیریت سود و عملکرد پایداری بر اجتناب مالیاتی شرکت‌ها: نقش تعدیلی اهرم مالی

مالیات یکی از مهم‌ترین منابع تامین مالی دولت‌ها محسوب می‌شود و نقش بسزایی در تامین بودجه عمومی و تحقق اهداف اقتصادی، اجتماعی و توسعه پایدار ایفا می‌کند. در ایران، علی‌رغم تلاش‌های صورت گرفته در راستای کاهش وابستگی به درآمد های نفتی، سهم درآمد های مالیاتی از کل منابع مالی کشور همچنان کمتر از سطح مطلوب است. از این رو، شناسایی عوامل موثر بر رفتار های مالیاتی شرکت‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است. بر این اساس هدف این پژوهش بررسی تاثیر مدیریت سود و عملکرد پایداری بر اجتناب مالیاتی در شرکت‌ های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و نقش تعدیل‌کننده اهرم مالی در این روابط است. در پژوهش حاضر داده‌ های 92 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی 1392 تا 1402جمع‌ آوری شد و فرضیه‌‌های پژوهش با استفاده از داده‌ های ترکیبی و به‌ کارگیری رگرسیون چندگانه مورد آزمون قرار گرفت. نتایج نشان داد که مدیریت سود، اعم از تعهدی و واقعی، اثر مثبت و معناداری بر اجتناب مالیاتی دارد. در مقابل، بهبود عملکرد در زمینه‌ های زیست‌ محیطی، اجتماعی و حاکمیتی با کاهش سطح اجتناب مالیاتی همراه است. همچنین، اهرم مالی نقش معناداری در تعدیل این روابط ایفا می‌کند؛ به‌ گونه‌ ای که اثر مستقیم مدیریت سود را بر اجتناب مالیاتی تضعیف و اثر کاهنده ابعاد زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی را تقویت می‌کند. یافته‌ ها نشان می‌دهد که اگر چه شرکت‌ ها از مدیریت سود به‌عنوان ابزاری برای کاهش بار مالیاتی بهره می‌برند، اما عملکرد قوی در حوزه‌ های زیست‌ محیطی، اجتماعی و حاکمیتی و برخورداری از ساختار سرمایه مبتنی بر بدهی می‌تواند از شدت رفتارهای اجتناب مالیاتی بکاهد.

the impact of earnings management and sustiability performance on corporate tax avoidance: the moderating role of financial leverage

taxation is one of the most significant sources of government financing, playing a crucial role in funding public budgets and achieving economic, social, and sustainable development goals. in iran, despite efforts to reduce reliance on oil revenues, the share of tax revenues in the country's total financial resources remains below the desired level. consequently, identifying the factors influencing corporate tax behavior is of great importance. this study aims to investigate the impact of earnings management and sustiability performance on tax avoidance in companies listed on the tehran stock exchange, as well as the moderating role of financial leverage in these relationships. data from 92 companies listed on the tehran stock exchange were collected over the period from 2013 to 2024, and the research hypotheses were tested using panel data and multiple regression analysis. the results indicate that earnings management, both accrual-based and real, has a positive and significant effect on tax avoidance. conversely, improved performance in environmental, social, and governance areas is associated with a reduction in tax avoidance. additionally, financial leverage plays a significant moderating role in these relationships, weakening the direct effect of earnings management on tax avoidance while strengthening the mitigating effect of environmental, social, and governance performance. the findings suggest that although companies use earnings management as a tool to reduce their tax burden, strong performance in esg areas and a capital structure reliant on debt can reduce the intensity of tax avoidance behaviors.