الگوی یکپارچه‌سازی تاثیرات زیست‌محیطی در گزارشگری مالی: چارچوبی برای افشا و حسابداری پایدار

هدف این پژوهش، طراحی و ارائه الگویی برای افشا و گزارشگری هزینه‌ یابی زیست‌ محیطی و حسابداری پایدار است که چارچوبی برای یکپارچه‌ سازی تاثیرات زیست‌ محیطی در صورت‌ های مالی فراهم می‌آورد. این تحقیق در سال 1403 و در پاسخ به آگاهی روز افزون از مسائل زیست‌ محیطی و تاثیر آن‌ ها بر پایداری کسب‌ و کار انجام می‌شود. پژوهش حاضر از نظر هدف، اکتشافی بوده و با رویکرد کیفی اجرا گردیده است. در بخش کیفی، با استفاده از روش تئوری داده‌ بنیاد، 13 نفر از خبرگان دانشگاهی، مدیران و کارشناسان ارشد حوزه حسابداری زیست‌ محیطی در ایران با روش نمونه‌ گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ ها از طریق مصاحبه‌ های نیمه‌ ساختار یافته جمع‌ آوری و با استفاده از نرم‌ افزار maxqda  تحلیل شده‌اند. الگوی اولیه طراحی‌ شده متشکل از 93 کد پایه بود که در قالب 11 مقوله اصلی شامل مکانیزم‌ های مالی، مکانیزم‌ های توسعه‌ ای، مکانیزم‌ های اجتماعی، مکانیزم‌ های مدیریتی، مکانیزم‌ های راهبردی، اطلاعات حسابداری، عوامل قانونی، عوامل اقتصادی، تحلیل هزینه، ارزیابی پروژه‌ های سرمایه‌ ای، و مکانیزم‌ های عملکرد و انگیزش دسته‌ بندی شدند. جهت اطمینان از اعتبار الگوی ارائه‌ شده، عوامل شناسایی‌ شده با استفاده از روش دلفی فازی مورد غربالگری قرار گرفتند و در نهایت، مدل نهایی در مرحله اعتبار سنجی مورد تایید خبرگان واقع شد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که یکپارچه‌ سازی تاثیرات زیست‌ محیطی در صورت‌ های مالی نیازمند توجه به مجموعه‌ ای جامع از مکانیزم‌های مختلف است. اثرات زیست‌ محیطی در صورت‌ های مالی باید نه‌ تنها به‌ عنوان معیاری برای انطباق، بلکه به‌ عنوان رویکردی استراتژیک در کسب‌ و کار برای دستیابی به پایداری مورد توجه قرار گیرد. این الگو می‌تواند چارچوبی کاربردی برای شرکت‌ های ایران و سایر کشورهای در حال توسعه فراهم کند تا ملاحظات زیست‌ محیطی را به‌ طور موثرتری در گزارشگری مالی و تصمیم‌گیری‌ های استراتژیک خود ادغام کنند.

a model for integrating environmental impacts into financial reporting: a framework for disclosure and sustainable accounting

the objective of this research is to design and propose a model for the disclosure and reporting of environmental costing and sustainability accounting, which provides a framework for integrating environmental impacts into financial statements. this research is conducted in the year 1403 (2024) in response to the growing awareness of environmental issues and their impact on business sustainability. the present study is exploratory in terms of objective and has been executed with a qualitative approach. in the qualitative section, using the grounded theory method, 13 academic experts, managers, and senior specialists in the field of environmental accounting in iran were selected via purposive sampling until theoretical saturation was reached. data were collected through semi-structured interviews and analyzed using maxqda software. the initially designed model consisted of 93 open codes, which were categorized into 11 main categories including financial mechanisms, developmental mechanisms, social mechanisms, managerial mechanisms, strategic mechanisms, accounting information, legal factors, economic factors, cost analysis, capital project evaluation, and performance and incentive mechanisms. to ensure the validity of the proposed model, the identified factors were screened using the fuzzy delphi method, and ultimately, the final model was confirmed by experts in the validation phase. the results of this research indicate that integrating environmental impacts into financial statements requires attention to a comprehensive set of various mechanisms. environmental effects in financial statements should be considered not only as a criterion for compliance but also as a strategic approach in business to achieve sustainability. this model can provide a practical framework for companies in iran and other developing countries to more effectively integrate environmental considerations into their financial reporting and strategic decision-making.