تعاملات کلامی در فرایند رسیدگی مالیاتی: رویکرد زبان شناسی اجتماعی در خصوص ارتباط حسابرسان سازمان امور مالیاتی با مشاوران رسمی مالیاتی

پژوهش حاضر باهدف تحلیل تعاملات کلامی در فرایند رسیدگی مالیاتی و در چارچوب زبان‌شناسی اجتماعی انجام شده است. روش پژوهش حاضر کیفی، ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و روش تحلیل داده‌ها، تحلیل محتوا بوده است. جامعه آماری پژوهش حاضر را 24 نفر از مشاوران عضو جامعه مشاوران رسمی مالیاتی فعال در سال 1403تشکیل داده­اند. نمونه آماری پژوهش حاضر به روش هدفمند به شیوه گلوله برفی تا رسیدن به اشباع نظری بوده است. اشباع نظری در مصاحبه 19 حاصل شده است. جهت اطمینان از حصول اشباع نظری مصاحبه ها تا نفر 24 ام هم ادامه یافته است. یافته ­ها نشان می دهد که عبارات مورد استفاده مشاوران زن باید بیشتر حاوی استنادات دقیق، اصطلاحات فنی و استدلال شفاف باشد تا توسط حسابرسان مالیاتی جدی گرفته شود. اعتماد به نفس مشاور، قدرت کلامی آنان را تقویت کرده و توانایی آنها را برای ایستادگی در برابر لحن تهدیدآمیز یا دستوری، بالا برده است. مشاوران مسن‌ تر اغلب با لحن محترمانه‌تری مواجه شده‌اند، حتی اگر محتوای صحبت مشابه باشد. در مقابل، مشاوران جوان‌تر مجبور به اثبات مکرر صلاحیت خود بودند. سطح تحصیلات دانشگاهی مشاوران نیز به آنان اعتبار گفتاری می‌دهد. حسابرس مالیاتی، ناخواسته بیشتر گوش می‌کند و قدرت اقناع مشاور افزایش می‌یابد. تسلط به زبان فنی مالیاتی می‌تواند تعاملات تقابلی را به گفت‌وگوی تعاملی تبدیل کند. این عامل نه‌تنها جایگاه حرفه‌ای مشاور را تثبیت می‌کند، بلکه به حسابرسان مالیاتی هم این امکان را می‌دهد که بدون تحقیر یا عقب‌نشینی، نظر خود را بازبینی نمایند. تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد که تعاملات کلامی در جلسات رسیدگی مالیاتی، محصول رابطه­ای پویا میان زبان، قدرت، ویژگی‌های اجتماعی و مهارت‌های فردی است. این روابط باعث می‌شوند تعاملات کلامی در جلسات مالیاتی، به فضایی بسیار حساس، روانی و گاه نابرابر تبدیل شود. فضایی که در آن هر واژه، لحن و مکث اثرگذار می­باشد

verbal interactions in the tax assessment process: a sociolinguistic approach to the communication between tax organization auditors and certified tax consultants

this study aims to analyze verbal interactions within the tax assessment process through the lens of sociolinguistics. employing a qualitative methodology, data were collected via semi-structured interviews, and the data analysis was conducted using content analysis. the statistical population consisted of 24 certified tax consultants who were active members of the iranian association of certified tax consultants in 2024. participants were selected through purposive sampling using the snowball technique, and interviews continued until theoretical saturation was achieved, which occurred at the 19th participant. however, to ensure the reliability of this saturation, interviews were continued up to the 24th participant.the findings indicate that female consultants must often use more precise references, technical terminology, and well-structured arguments to be taken seriously by tax auditors. the consultants' self-confidence was found to enhance their verbal authority and their ability to resist intimidating or commanding tones. older consultants were generally addressed with more respect, even when the content of their speech was similar to that of younger counterparts. in contrast, younger consultants felt compelled to repeatedly prove their competence. moreover, higher academic qualifications contributed to the consultants' verbal credibility, leading auditors to listen more attentively and increasing the consultants' persuasive power. mastery of technical tax language was shown to transform confrontational exchanges into constructive dialogues. this linguistic competence not only reinforced the consultant's professional standing but also enabled auditors to reconsider their positions without feeling disrespected or defeated. the analysis reveals that verbal interactions in tax assessment meetings are shaped by a dynamic interplay of language, power, social attributes, and individual communicative skills. these interactions often create a highly sensitive, psychological, and occasionally asymmetrical environment, where every word, tone, and pause carries significant impact.