ارائه الگوی رفتار غیرقیم ‌مآبانه برخی حسابرسان در ایران با رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد

رفتار قیم ‌مآبانه به عنوان یکی از مصادیق رفتار اخلاقی، نقش مهمی را در میزان رعایت آیین رفتار حرفه‌ای توسط حسابرسان دارد. از این رو، هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی رفتار غیرقیم‌مآبانه حسابرسان در ایران است. به جهت طراحی الگوی پژوهش، از نظریه داده بنیاد استفاده شد. به منظور  تعیین وضعیت فعلی رفتار قیم‌مآبانه حسابرسان، با  12 نفر از افراد خبره شاغل در موسسه‌های  حسابرسی در سال 1402 که به صورت هدفمند و به روش گلوله برفی انتخاب شدند، مصاحبه شد. پس از تجزیه و تحلیل مصاحبه‌ها و انجام فرایند کدگذاری، به 91 مفهوم در زمینه رفتار غیرقیم‌مآبانه برخی حسابرسان دست یافتیم که در 9 مقوله اصلی و 21 مقوله فرعی طبقه‌بندی گردید و در نهایت الگوی پژوهش ارائه شد. مطابق یافته‌های پژوهش، شرایط علی شامل ویژگی‌های حسابرس (ویژگی‌های فردی، ویژگی‌های مربوط به حرفه)، چالش‌های اقتصادی حاکم بر حرفه حسابرسی (جذب مشتری، شرایط مالی حسابرس) و ارتباط بین حسابرس و صاحبکار (رابطه‌مداری) و شرایط زمینه‌ای دربرگیرنده سطح پایین دانسته‌های شغلی (پایین بودن سابقه حسابرس)، محیط و فرهنگ (محیط و فرهنگ حاکم بر شرکت صاحبکار، محیط و فرهنگ حاکم بر موسسه حسابرسی، محیط و فرهنگ خانواده) می‌باشند. همچنین با توجه به نتایج به‌دست آمده، قوانین و استانداردها (نارسایی در قوانین و مقررات، نارسایی در سازوکارهای نظارتی، نارسایی در استانداردها) و ساختار آموزش (چالش‌های آموزشی) به عنوان شرایط مداخله‌گر شناسایی شدند. یافته‌ها بیانگر آن است که حسابرسان در مواجهه با پدیده اصلی، راهبردهای تعاملی (راهبردهای تعاملی حسابرس، راهبردهای تعاملی موسسه حسابرسی، راهبردهای تعاملی قانون‌گذاران، راهبردهای تعاملی صاحبکار) را اتخاذ می‌کنند و انتخاب این راهبردها، پیامدهایی (مخدوش شدن رسالت حرفه، مخدوش شدن جایگاه حرفه، کاهش افراد متخصص در حرفه، آسیب‌های مالی) را به همراه خواهد داشت. 

presenting the pattern of non-paternal behavior of some auditors in iran with an approach based on foundational data theory

as one of the examples of ethical behavior: paternalistic behavior plays an important role in the level of compliance with the code of professional conduct by auditors. therefore, this study aim is to provide a pattern of non-paternal behavior of auditors in iran. in order to design the research pattern, the foundational data theory was used. in order to determine the current status of paternalistic behavior of auditors, 12 experts working in auditing institutions were interviewed in 2023, who were selected purposefully and by snowball method. after analyzing the interviews and performing the coding process, we obtained 91 concepts in the field of some auditors’ non-paternal behavior, which were classified into 9 main categories and 21 sub-categories, and finally, the research pattern was presented. according to the findings of the research causal conditions includes the characteristics of the auditor (personal characteristics, characteristics related to the profession), the economic challenges governing the auditing profession (attracting clients, financial conditions of the auditor) and the relationship between the auditor and the employer (relationship orientation) and background conditions including the low level of job knowledge. (low experience of the auditor), environment and culture (the environment and culture governing the employer’s company, the environment and culture governing the auditing firm, the environment and culture of the family) are also, according to the obtained results, laws and standards (insufficiency in laws and regulations, insufficiency in regulatory mechanisms, insufficiency in standards) and structure of education (educational challenges) were identified as intervening conditions. the findings indicate that auditors, when faced with the main phenomenon, adopt interactive strategies (auditor’s interactive strategies, audit firm’s interactive strategies, legislators’ interactive strategies, employer’s interactive strategies) and the choice of these strategies has consequences (distortion of the mission of the profession, distortion of the position the profession will result in the reduction of people specializing in the profession, financial damages.