واکاوی تاثیر عوامل اقتضایی بر قابلیت مسئولیت اجتماعی و کارایی بازارپذیری شرکت ‌های پذیرفته‌ شده در بورس اوراق بهادار تهران

توجه به مسئولیت اجتماعی یکی از راهبردهای مهم شرکت ‌ها برای پاسخگویی به تقاضای جامعه و به عنوان یک راهبرد برای بقا و کارآمدی بیشتر محسوب می‌شود که مزیت رقابتی برای موفقیت در عرصه تجارت نیز تلقی می‌شود. بنابراین، شناخت عوامل موثر بر ارتقای سطح مسئولیت اجتماعی شرکت و افزایش سهم آن در بازار اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف پژوهش حاضر نیز بررسی تاثیر عوامل اقتضایی شامل اندازه شرکت، عمر شرکت و استراتژی‌های تمایز و رهبری هزینه بر قابلیت مسئولیت اجتماعی شرکت و همچنین کارایی بازارپذیری آن است. علاوه بر این، قدرت بازاریابی شرکت نیز یکی از عوامل اقتضایی است که تاثیر آن بر قابلیت مسئولیت اجتماعی شرکت بررسی شده است. جامعه آماری پژوهش شامل همه شرکت‌های فعال در بورس اوراق بهادار تهران است؛ اما با اعمال محدودیت‌های لازم، تعداد 166 شرکت فعال در دوره زمانی 10 ساله (1392 تا 1401) بررسی شده است. برای اندازه‌گیری قابلیت مسئولیت اجتماعی و کارایی بازارپذیری شرکت با تعیین هدفمند متغیرهای ورودی و خروجی، از رویکرد تابع مرزی تصادفی استفاده شده است. هم‌چنین، برای آزمون فرضیه‌های پژوهش از رگرسیون چندگانه بهره گرفته شده است. یافته‌های پژوهش در سطح اطمینان 95 درصد نشان داد، اندازه شرکت بر قابلیت مسئولیت اجتماعی تاثیر منفی دارد، در حالی‌که عمر شرکت و قدرت بازاریابی بر قابلیت مسئولیت اجتماعی شرکت تاثیر مثبت دارند. همچنین نتایج نشان داد متغیرهای اندازه و عمر شرکت بر کارایی بازارپذیری آن تاثیر مثبت دارند. اما بین استراتژی‌های رهبری هزینه و تمایز با هر دو متغیر قابلیت مسئولیت اجتماعی و کارایی بازارپذیری شرکت رابطه معناداری مشاهده نشد. این پژوهش در چارچوب تئوری ذینفعان و با هدف افزایش پاسخگویی به جامعه و موفقیت شرکت‌ها، عوامل، ویژگی‌ها و استراتژی‌های موثر بر مسئولیت اجتماعی را معرفی نمود و نقش آن‌ها را در بازاریابی و بازارپذیری مطلوب شرکت‌ها مشخص کرد که برای پژوهشگران اهمیت ویژه‌ای دارد. بر اساس نتایج ارزیابی قابلیت مسئولیت اجتماعی و کارایی بازارپذیری و همچنین تبیین نقش عوامل اقتضایی موثر بر مسئولیت اجتماعی و عملکرد شرکت در بازار رقابتی، مدیریت می‌ تواند برنامه استراتژیک شرکت را تنظیم کند و بر روی عواملی که می‌توانند نقش قابل‌توجهی در موفقیت شرکت داشته باشند، تمرکز نموده یا به‌طور ویژه سرمایه‌ گذاری کند. علاوه بر این، نتایج پژوهش می‌تواند به انتخاب مطلوب سرمایه‌ گذاران، ارزیابی و مشاوره صحیح مشاوران و تحلیلگران و هم‌چنین نظارت و جهت‌ دهی بازار سرمایه و اقتصاد کلان توسط دولت‌ مردان کمک کند. 

the effect of contingency factors on social responsibility capability and marketability efficiency of companies listed on the tehran stock exchange

paying attention to social responsibility is one of the important strategies of companies to respond to society’s demand and as a strategy for survival and greater efficiency, which is also considered a competitive advantage for success in business. therefore, it is very important to know the effective factors in improving the level of social responsibility of the company and increasing its share in the market. the purpose of this research is to investigate the impact of contingency factors including firm size, firm age and cost leadership and differentiation strategies on the company’s social responsibility capability and also its marketability efficiency. in addition, the company’s marketing power is also one of the contingency factors whose effect on the company’s social responsibility capability has been investigated. the statistical population of the research includes all active companies in the tehran stock exchange; however, by applying the necessary restrictions, the number of 166 active companies in the 10-year period (2013 to 2022) has been investigated. to measure the social responsibility capability and marketability efficiency of the company by purposefully determining the input and output variables, the stochastic frontier function approach (sfa) has been used. also, multiple regression has been used to test the research hypotheses. the findings of the research showed at the 95% confidence level, firm size has a negative effect on social responsibility capability, while firm age and marketing power have a positive effect on company social responsibility capability. also, the results showed that the variables of firm size and firm age have a positive effect on its marketability. however, no significant relationship was observed between cost leadership and differentiation strategies with both variables of social responsibility capability and marketability efficiency. this research, in the framework of the stakeholder theory and with the aim of increasing the responsiveness to the society and the success of the companies, introduced the factors, characteristics and strategies affecting social responsibility and determined their role in the marketing and marketability of the companies, which is of special importance for researchers. based on the results of evaluating social responsibility capability and marketability efficiency, as well as explaining the role of contingency factors affecting social responsibility and the firm’s performance in the competitive market, management can adjust the firm’s strategic plan and focus or invest specifically on factors such as marketing strength and increasing capital assets that can play a significant role in the firm’s success.