شناسایی مولفه ‎های موثر در استقرار کارآفرینی دانشگاهی (مورد مطالعه: دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری)

مقدمه و هدف: کارآفرینی دانشگاهی، رسالت سوم دانشگاه‎ ها و مراکز آموزش عالی پس از رسالت آموزشی و پژوهشی است تا این موسسات با استقرار آن بتوانند نقش مهمی را در زیست ‎بوم کارآفرینی کشور و تقویت آن ایفا کنند. بدین ‎ترتیب می‎ توان کارآفرینی دانشگاهی را ایجاد فرآیند کارآفرینانه در محیط دانشگاهی و با حفظ مالکیت معنوی برای دانشگاه تعریف نمود. به این ترتیب، فرآیند کارآفرینی تمامی فعالیت‎ های دانشگاه (علمی، آموزشی، پژوهشی و غیره) را تحت‎ الشعاع قرار داده، باعث تعامل دانشگاه با سایر کنشگران اقتصادی می‎ شود و به ‎دنبال آن، مالکیت معنوی دانشگاه را به بازارهای تجاری برای توسعۀ ایده ‎ها و محصولات نوآورانه تزریق می ‎کند. نتایج و دستاوردهای کارآفرینی دانشگاهی برای دانشگاهیان، دانشگاه ‎های وابسته به آن‎ها و جامعۀ عمومی بسیار مهم هستند. بر این اساس، بخش ‎های مختلف دانشگاه در راستای توسعۀ کارآفرینی دانشگاهی اقداماتی را به انجام رسانده ‎اند اما آنچه که اثربخشی چنین فعالیت ‎هایی را به ‎دنبال دارد، سازماندهی و اجرایی شدن فعالیت ‎های مختلف در یک قالب مشخص و برنامه ‎ریزی شده است. طراحی الگویی که بتواند قالب فکری و مسیر مشخصی را برای گسترش کارآفرینی دانشگاهی ارائه دهد، مفید و کاربردی است. لذا این مطالعه با هدف شناسایی مولفه‎ های موثر در استقرار کارآفرینی دانشگاهی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری به انجام رسید. مواد و روش‌ها: روش تحقیق، از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ رویکرد کلی به ‎صورت ترکیبی (کیفی-کمی) از نوع متوالی است که در مرحلۀ اول بخش کیفی طراحی شد و سپس براساس یافته‎ های بخش کیفی، بخش کمی تحقیق دنبال شد. 42 نفر از خبرگان از جمله اعضای هیئت علمی دانشگاه، فارغ ‎التحصیلان، مدیران شرکت ‎های دانش ‎بنیان، کارشناسان کارآفرینی دانشگاه، دانشجویان دانشگاه و محققان به‎ صورت هدفمند برای بخش کیفی تحقیق انتخاب شدند. اطلاعات مورد نیاز از طریق انجام مصاحبه با افراد نمونه تا زمان دستیابی به اشباع نظری جمع ‎آوری شد. مراحل تجزیه و تحلیل داده ‎های حاصل از مصاحبه‎ ها به ‎صورت کدگذاری سه‎ مرحله ‎ای و در قالب مدل پارادایمی نظریۀ بنیانی دنبال شد. اعتبارسنجی یافته ‎های به‎ دست آمده از بخش کیفی تحقیق از طریق بازبینی یافته‎ ها توسط مشارکت‎ کنندگان و تکنیک مثلث‎ سازی مورد بررسی قرار گرفت. جامعۀ مورد بررسی در بخش کمی، کلیۀ اعضای هیئت علمی، مدیران و معاونان دانشگاه و دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاه بودند (تعداد 135 نفر از کارکنان/ اساتید و 1027 نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی). با استفاده از روش نمونه‎ گیری طبقه ‎ای تصادفی ساده و براساس فرمول کوکران، 289 نفر به ‎عنوان نمونه انتخاب شدند. روایی پرسشنامه با نظرخواهی از اعضای هیئت علمی و سایر کارشناسان کارآفرینی در سطح دانشگاه بررسی شد. پایایی پرسشنامه نیز از طریق انجام پیش آزمون و محاسبۀ آلفای کرونباخ بررسی و تایید شد. برای سنجش پایایی سازه ‎ها از پایایی ترکیبی (cr) نیز استفاده شد. علاوه بر آن، برازش مدل طراحی شده در رابطه با استقرار کارآفرینی دانشگاهی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری در دو بخش اندازه‎ گیری و ساختاری نیز مورد بررسی قرار گرفت. بخش مدل اندازه‎ گیری معادلات ساختاری با شاخص‎ه ایی از جمله بارهای عاملی، آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی (cr)، روایی همگرا یا شاخص ave (میانگین واریانس استخراج شده) و روایی واگرا (آزمون فورنل- لارکر) مورد مطالعه قرار گرفت. مدل ساختاری با شاخص ‎هایی از جمله ضریب تعیین r2، ضرایب t و ضرایب مسیر (beta) بررسی شد. برازش کلی مدل با استفاده از شاخص ‎هایی مانند ریشۀ میانگین مجذور باقی‎ماندۀ استاندارد شده (srmr) و شاخص برازش هنجار (nfi) مورد مطالعه قرار گرفت. داده‎ های به‎ دست آمده از بخش کمی با استفاده از مدل ‎یابی معادلات ساختاری و با استفاده از بستۀ نرم ‎افزاری smartpls3 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.یافته‌ها: براساس یافته‎ های بخش کیفی، شش مولفۀ به‎ عنوان عوامل علی، عوامل زمینه ‎ای، عوامل مداخله ‎گر، توسعۀ کارآفرینی، راهبردها و پیامدها اصلی ‎ترین مولفه ‎های استقرار کارآفرینی دانشگاهی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری بودند. از دیدگاه دانشجویان و کارکنان دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری عوامل زمینه ‎ای (ضریب مسیر 0/967) بیشترین نقش را در اجرایی شدن راهبردهای توسعۀ کارآفرینی دانشگاه داشته، عوامل مداخله ‎گر رابطۀ منفی با راهبردهای توسعۀ کارآفرینی دانشگاهی داشتند (ضریب مسیر 0/410-) و این یافته، نشان­ دهندۀ پررنگ ‎تر بودن نقش پسران‎ های مداخله ‎گر است. رابطۀ بین توسعۀ کارآفرینی دانشگاهی با راهبردهای آن و همچنین رابطۀ بین راهبردها با پیامدهای کارآفرینی دانشگاهی رابطه ای معنی‎ دار است. بین دو گروه از راهبردهای کارآفرینی دانشگاهی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، راهبردهای سیاستی و برنامه‎ های حمایتی با بار عاملی بیشتر (0/952) در رتبۀ اول و راهبردهای آموزشی- فرهنگی با بار عاملی 0/910 در رتبۀ بعدی قرار گرفتند. در بین پیامدهای مختلف ناشی از اجرای راهبردهای توسعۀ کارآفرینی دانشگاهی، پیامدهای اقتصادی، پیامدهای سازمانی، پیامدهای فردی و پیامدهای اجتماعی به ‎ترتیب اولویت از مهم‎ترین تا کم‎ اهمیت ‎ترین پیامدها قرار گرفتند. نتیجه‌گیری: مولفه‎ های مختلفی بر استقرار کارآفرینی دانشگاهی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری موثر هستند. از مولفه‎ های اقتصادی تا مولفه‎ های اجتماعی، فرهنگی و غیره، بخش مهمی از مولفه‎ های موثر در مدل به ‎دست آمده را می ‎توان به شرایط سازمان نسبت داد. بنابراین، دانشگاه را می‎ توان به‎ عنوان یک سازمان درنظر گرفت که حفظ و ارتقای آن وابسته به کارآفرینی سازمانی است. بهبود شرایط سازمانی به‎ عنوان اصلی‎ ترین زیرمولفه‎ های عوامل علی بر توسعۀ منافع درون سازمانی که مهم‎ترین بعد توسعۀ کارآفرینی دانشگاهی است، تاثیرگذار است. شرایط مدیریتی مطلوب در دانشگاه می‎ توانند در بهبود سیاست‎ ها، قوانین و برنامه‎ های حمایتی دانشگاه و در نتیجه ایجاد و استقرار کارآفرینی دانشگاهی تاثیر بگذارند. این در حالی است که موانع مالی- فنی دانشگاه، استقرار کارآفرینی را با مشکل مواجه می‎ سازند. در پایان، پیشنهادهایی برای استقرار موفق‎ تر کارآفرینی در دانشگاه مورد مطالعه، ارائه شده‎ اند.  

identifying effective components in the establishment of academic entrepreneurship (case study: sari agricultural sciences and natural resources university)

extended abstractbackground: academic entrepreneurship is the third mission of universities and higher education centers after the educational and research missions. therefore, these institutions can play an important role and strengthen the establishment of the country’s entrepreneurial ecosystem. academic entrepreneurship means promoting entrepreneurial behaviors of employees and students in the academic environment, which, by creating opportunities for participation, also provides financial independence and income for academics and students. thus, academic entrepreneurship can be defined as the creation of an entrepreneurial process in the academic environment while preserving intellectual property for the university. in this way, the entrepreneurial process encompasses all university activities (scientific, educational, research, etc.) and enables the university to interact with other economic actors, and subsequently injects the university’s intellectual property into commercial markets for the development of innovative ideas and products. as a result, the results and achievements of academic entrepreneurship are very important for academics, their affiliated universities, and the general public. accordingly, different university departments have taken steps to develop academic entrepreneurship, but what makes such activities effective is the organization and implementation of various activities in a specific and planned format. it is useful and practical to design a model that can provide a specific intellectual framework and path for the development of academic entrepreneurship. therefore, this study was conducted to identify effective components in the establishment of academic entrepreneurship in sari agricultural sciences and natural resources university (sanru). methods: the research method is practical in terms of its purpose, and it is a combined (qualitative-quantitative) sequential type regarding the overall approach. the qualitative section was designed in the first stage, and then the quantitative part of the research was followed based on the findings of the qualitative part. in total, 42 experts (including university faculty members, graduates, managers of knowledge-based companies, university entrepreneurship experts, university students, and researchers) were purposefully selected for the qualitative part of the research. the required information was collected through interviews with the sample to achieve theoretical saturation. the data analysis steps from the interviews were followed in the form of three-stage coding and the form of a grounded theory paradigm model. the validation of the findings obtained from the qualitative part of the research was investigated through the review of the findings by member examination and the triangulation technique. the community studied in the quantitative section was all faculty members, managers, and vice-chancellors of the university, and the students of sanru in ph.d. and master’s degrees (135 staff/professors and 1027 postgraduate students). using simple stratified random sampling and based on the cochran formula, 289 people were selected as a sample. the validity of the questionnaire was examined by asking faculty members and other entrepreneurship experts at the university level. the reliability of the questionnaire was also examined and confirmed by conducting a pre-test and calculating cronbach’s alpha. as a result, composite reliability (cr) was also used to measure the reliability of the constructs. in addition, the fit of the designed model concerning the establishment of academic entrepreneurship in sanru was examined in two parts, including measurement and structural parts. the structural equation measurement model was studied using indicators such as factor loadings, cronbach’s alpha, composite reliability (cr), convergent validity or ave (average variance extracted), and divergent validity (fornell-larcker test). the structural model was also examined using indicators such as r2, t-coefficients, and path coefficients (beta). the overall fit of the model was studied using indicators such as the standardized root mean square residual (srmr) and the normed fit index (nfi). the data obtained from the quantitative section were analyzed using structural equation modeling and the smartpls3 software package.results: based on the findings of the qualitative section, six components, namely causal factors, contextual factors, intervening factors, entrepreneurship development, strategies, and consequences, are the main components of the establishment of academic entrepreneurship in sanru. from the viewpoint of the students and employees of sanru, contextual factors (path coefficient 0.967) had the greatest role in the implementation of university entrepreneurship development strategies, and intervening factors had a negative relationship with university entrepreneurship development strategies (path coefficient -0.410); this finding shows the more pronounced role of intervening obstacles. significant relationships were observed between the academic entrepreneurship development and its strategies, as well as between strategies and the consequences of academic entrepreneurship. between two groups of academic entrepreneurship strategies in sanru, policy strategies and support programs with a higher factor load (0.952) are in the first rank, and educational-cultural strategies with a factor load of 0.910 are in the next rank. among the various consequences resulting from the implementation of university entrepreneurship development strategies, economic consequences, organizational consequences, individual consequences, and social consequences were ranked in order of priority from the most important to the least important consequences.conclusion: various components, from economic to social and cultural components, etc., are effective in the establishment of academic entrepreneurship in sanru. an important part of the effective components in the obtained model can be attributed to the organizational conditions. therefore, the university can be considered an organization whose preservation and promotion depend on organizational entrepreneurship. the improvement of organizational conditions, as the main sub-components of causal factors, has an impact on the development of intra-organizational interests, which is the most important aspect of academic entrepreneurship development. favorable management conditions in the university can affect the improvement of policies, laws, and support programs of the university, and thus the creation and establishment of university entrepreneurship. at the same time, the financial and technical obstacles of the university make the establishment of entrepreneurship difficult. in the end, suggestions are presented for a more successful establishment of entrepreneurship in the studied university.