تعیین دامنه تغییرکاربری اراضی استان البرز با استفاده از داده‌های راداری و نوری سنتینل در سامانه گوگل ارث انجین

نقشه های دقیق کاربری اراضی نقش مهمی در تولید اطلاعات  مورد نیاز مدیریت منابع اراضی دارند. در سال‌های اخیر استفاده از داده های دقیق، فنّاوری و روش های به‌روز، منجر به تولید اطلاعات ارزشمندی در زمینه استخراج داده های سنجش‌ازدور در حوزه های مختلف علوم طبیعی شده است. هدف از این مطالعه بررسی تغییرات کاربری اراضی استان البرز در یک دوره پنج‌ساله  با استفاده تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک مکانی  بالا و روش های نوین است. بدین منظور نقشه کاربری اراضی استان مورد مطالعه برای دو دوره 1397 و 1402 با چهار کلاس کاربری اراضی شامل بایر، اراضی زراعی، آب و عوارض انسان‌ساخت بر روی اراضی از تلفیق تصاویر نوری و راداری سنتینل و استفاده از داده های کمکی مانند شاخص های پوشش گیاهی و مدل رقومی ارتفاع و با استفاده از الگوریتم جنگل تصادفی تهیه شد. بر همین اساس تعداد 57 تصویر سنتینل 2 و 15 تصویر سنتینل 1 برای دوره اول و 78 تصویر سنتینل 2 و 23 تصویر سنتینل 1 برای دوره دوم در محیط گوگل ارث انجین پردازش شد. صحت کلی و ضریب کاپا برای دوره اول به ترتیب 92/4 درصد و 0/89 و برای دوره دوم 94/5 درصد و 0/9 محاسبه شد. نتایج نشان داد که اراضی زراعی در طی این دوره به میزان 29/38 کیلومترمربع کاهش داشته است و در مقابل اراضی انسان‌ساخت 21/4 کیلومترمربع رشد داشته است. همچنین، اراضی بایر در دوره پنج‌ساله 6/2 کیلومترمربع افزایش داشته است که تغییرات آن مرتبط با دشت های جنوبی منطقه مورد مطالعه است که قبلاً تحت کشت بوده اند و در دوره دوم تبدیل به اراضی بایر شده اند. به منظور تعیین جهت توسعه اراضی انسان‌ساخت، لایه اراضی شهری سال 1402 بر روی نقشه کاربری اراضی سال 1397 قرار داده شد و به این ترتیب میزان تغییر کاربری هر کدام از کلاس ها به کاربری انسان‌ساخت مشخص شد. نتایج نشان داد که تقریباً 55 درصد از اراضی انسان‌ساخت در این دوره بر روی اراضی زراعی توسعه پیدا نموده اند که بیانگر تغییر کاربری 11/74 کیلومترمربعی اراضی زراعی به کاربری انسان‌ساخت است. با توجه به اینکه تغییر کاربری اراضی زراعی یکی از چالش های مهم در کشور ما است، تهیه چنین نقشه هایی کمک زیادی به مدیریت به‌منظور حفظ و صیانت از اراضی کشاورزی بویژه در حاشیه کلان‌شهرها می کند.

using sentinel radar and optical data in the google earth engine platform to determine the extent of land use changes in alborz province

land cover (lc) maps play a key role in generating accurate data for land resource management. the recent developments in accurate data utilization as well as novel technologies and methods have led to the generation of valuable information useful in extracting remote sensing datasets for application in different fields. in this study, use was made of high resolution satellite images and up to date methodologies to assess lc changes over five year periods in alborz province. to achieve this, lc maps of the study area with the four major land classes of barren, cultivated, and built up lands as well as water bodies were generated for the two time periods of 2009 and 2023 by combining optical and radar sentinel images as well as such supplemental data as vegetation indices and digital elevation model (dem) using the random forest (rf) algorithm. for this purpose, 57 sentinel 2 and 15 sentinel 1 images were exploited for the first time period and 78 sentinel 2 and 23 sentinel 1 images for the second within the google earth engine (gee) cloud computing platform. the overall accuracy values obtained for the two periods were 92.4% and 94.5%, respectively, while the corresponding kappa coefficients were 0.89 and0.9. the results showed a decrease of 29.38 km2 in cropland and an increase of 21.4 km2 in built up areas over the past five years. additionally, barren lands increased by 2.6 km2 over the five year period, with these changes primarily associated with the southern plains of the study area, which had changed from cultivated to barren land during the second period. in order to determine the trends in increasing built up areas, the urban land map of the second period was laid on the land use classification obtained for the first period, whereby the extent of changes in each class was determined. the results showed that approximately 55% of the built up development had occurred on croplands, indicating a change of 11.74 km2 of the cultivated land into built pp one. hence, cropland loss in favor of human built up land forms a major challenge in iran . obviously, the maps thus prepared might serve as great contributions to land management thereby controlling the growth of human built up lands, especially in the outskirts of metropolises.