آسیب‌شناسی کالبدی گردشگری در نواحی روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان فومن)

شهرستان فومن همواره به دلیل داشتن جاذبه‌های طبیعی، انسانی  و فرهنگی خاص، مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی قرار گرفته، گسترش جریان‌های گردشگری در شهرستان، توام با فقدان برنامه ریزی و مدیریت کارآمد اثرات مثبت و منفی اقتصادی، کالبدی و محیطی متفاوتی را درپی داشته است. مقاله حاضر در نظر دارد با هدف برنامه ریزی صحیح در محیط حساس و شکننده روستایی این شهرستان، آسیب‌های گردشگری در بخش کالبدی را تعیین و راهکاری مناسب در جهت کم رنگ شده این آسیب ها ارائه دهد. نوع پژوهش کاربردی، روش مورد استفاده آن توصیفی- تحلیلی و داده ها با استفاده از منابع اسنادی، مطالعات میدانی و نظرات مدیران محلی گردآوری شده است. جامعه نمونه 120 روستا از مجموع 171 روستای شهرستان فومن است. نتایج نشان می‌دهد آسیب‌های شناخته شده کالبدی که به طور مستقیم یا غیر مستقیم از فعالیت‌های گردشگری تاثیر پذیرفته‌اند در سه گروه کلی تغییر کاربری زمین، تغییر مالکیت و شکل گیری مالکیت غیر بومی، رشد خانه‌های دوم و آشفتگی در الگوی مسکن قراردارند. با توجه به یافته‌ها، راهکارهایی شامل اعمال سیاست‌های مهار توسعه گردشگری، بهسازی شبکه‌های موجود، تمرکز بر مسیرهای ارتباطی، تهیه طرح آمایش ناحیه، ساماندهی، مدیریت و نظارت بیشتر بر فعالیت‌های مرتبط با گردشگری پیشنهاد شده است.

physical pathology of tourism in rural areas (case study: villages of fuman township)

fuman township has consistently attracted domestic and foreign tourists due to its unique natural, human, and cultural attractions. the expansion of tourism flows in the township, coupled with a lack of efficient planning and management, has resulted in various positive and negative economic, physical, and environmental impacts. this article aims to identify the physical damages of tourism and propose appropriate strategies to mitigate these damages, with the goal of proper planning in the sensitive and fragile rural environment of this township. the research is applied in nature, employs a descriptive-analytical method, and the data were collected using documentary sources, field studies, and the opinions of local managers. the sample population consists of 120 villages out of the total 171 villages in fuman township. the results indicate that the identified physical damages directly or indirectly affected by tourism activities fall into three main categories: land-use change, ownership change and the formation of non-local ownership, the growth of second homes, and disruption in housing patterns. based on the findings, strategies such as implementing policies to control tourism development, improving existing networks, focusing on communication routes, preparing a regional spatial planning scheme, and organizing, managing, and increasing supervision over tourism-related activities are proposed.