چارچوب مفهومی مدیریت تعارض در مقصدهای گردشگری (مورد مطالعه: مناطق حفاظت‌شده)

تعارض امری اجتناب‌ناپذیر میان دست‌اندرکاران در مقصدهای گردشگری است. به همین سبب نیز مدیریت تعارض موردتوجه محققین رشته گردشگری قرارگرفته است؛ بنابراین نیاز است با بازنمایی نقشه کلی مطالعات صورت گرفته در این حوزه و شناسایی نقاطی که نیازمند تلاش هستند پرداخته شود. بر این اساس هدف این مقاله شناسایی و تبیین رویکردها و شکاف‌های مطالعاتی در حوزه مدیریت تعارض در مقصدهای گردشگری خاص همچون مناطق حفاظت‌شده است. این پژوهش از حیث هدف بنیادی، ازنظر رویکرد، استقرایی و در قالب پژوهش کیفی و روش مرور دامنه‌ای و سیستماتیک است. جامعه آماری این تحقیق شامل مقالات، کتب و رساله‌های منتشرشده در پایگاه‌های داده معتبر خارجی و داخلی در دوره زمانی 2000 تا 2024 است که پس از سه مرحله غربالگری 78 مطالعه با استفاده روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شد. تحلیل داده ها بر اساس رویکردهای مبتنی بر تکرار منابع ثانویه است. یافته‌های پژوهش در سه  بخش دلایل بروز تعارض، ویژگی‌های تعارض، چگونگی مدیریت تعارض دسته‌بندی‌شده‌اند. با ترکیب مفاهیم استخراج شده مدل مفهومی ارائه شد که در آن مصالحه، سرمایه اجتماعی، کنش جمعی، خودسازماندهی و اقدام مشارکتی از جمله مهم‌ترین مولفه‌ها جهت مدیریت تعارض در مقصدهای گردشگری هستند. چارچوب مفهومی استخراج شده می‌تواند مبنایی برای پژوهش‌های آتی در این حوزه مطالعاتی باشد.

a conceptual framework for conflict management in tourism destinations (case study: protected areas)

conflict is an inevitable phenomenon among stakeholders in tourism destinations. consequently, conflict management has garnered the attention of tourism researchers. therefore, it is necessary to address this by representing the overall map of studies conducted in this field and identifying areas requiring further effort. accordingly, the aim of this paper is to identify and explain the approaches and research gaps in the field of conflict management in specific tourism destinations, such as protected areas. this research is fundamental in terms of purpose, inductive in approach, and conducted as a qualitative study using a scoping and systematic review method. the statistical population of this research includes articles, books, and theses published in reputable foreign and domestic databases between 2000 and 2024, from which 78 studies were selected using purposive sampling after three screening stages. data analysis is based on approaches that involve the recurrence of secondary sources. the research findings are categorized into three sections: reasons for conflict occurrence, characteristics of conflict, and how to manage conflict. by synthesizing the extracted concepts, a conceptual model was developed in which compromise, social capital, collective action, self-organization, and participatory action are among the most important components for managing conflict in tourism destinations. the extracted conceptual framework can serve as a basis for future research in this field of study.