‌‌ پایش تحولات نظام کاربری و پوشش زمین با بهره‌گیری از تصاویر ماهواره‌ای (مورد مطالعه: زیرحوضه آبریز کوهپایه سگزی در ایران مرکزی)

زمین بستر تمامی فعالیت‌های انسان و یکی از نهاد‌های اثربخش در نظام‌های تولید و دستیابی به پایداری توسعه به‌شمار می‌رود. از سوی دیگر با بروز تحولات اجتماعی و اقتصادی در جوامع انسانی و بهره‌برداری نامتعارف از منابع، شرایط ناپایداری زمین تشدید می‌یابد. سنجش تحولات بهره‌برداری از زمین با موضوعاتی همچون نظام کاربری زمین و پوشش اراضی و الگوهای پایش همراه است. الگوهای کاربری زمین و پوشش اراضی، با فراهم‌سازی پایش و شناخت روند تحولات نظام بهره‌برداری از طریق بکارگیری فنون سنجش از دور، امکان اصلاح و تغییر سیاست‌گذاری، مدیریت مطلوب و آینده‌نگاری منابع محیطی را تسهیل می‌نماید. هدف این پژوهش، پایش تحولات نظام lulc در زیرحوضه آبریز کوهپایه سگزی با بهره‌گیری از تصاویر ماهواره‌ای در دوره زمانی 2000 الی 2023 میلادی (1379 1402 خورشیدی) و به‌روزرسانی اطلاعات مکانی است. نتایج ارزیابی نقشه‌های نظام کاربری و پوشش اراضی با بهره‌گیری از الگوریتم درخت تصمیم‌گیری نشانگر افزایش وسعت بیش از 97 درصد اراضی ساخته‌شده، 173 درصد اراضی مرتع، 230 درصد عرصه‌های آبی، 72 درصد اراضی کشاورزی و کاهش وسعت بیش از 14 درصد از اراضی بایر است. البته 913 هکتار از اراضی بایر، 244 هکتار از اراضی مرتع، 44 هکتار از اراضی کشاورزی و 0.155 هکتار از عرصه‌های آبی به اراضی ساخته‌شده تغییر یافته است. پایداری منابع محیطی به‌ویژه کاهش روند تغییر کاربری و پوشش اراضی و تثبیت نظام بهره‌برداری مستلزم اعمال مدیریت مطلوب از منابع با بکارگیری الگوهای حفاظت از زمین با مشارکت و توانمند‌سازی جوامع محلی روستایی است.

monitoring changes in land use and land cover using satellite imagery (case study: kuhpayeh segzi sub basin in central iran)

land is the basis of most human activities, production systems, and achieving sustainable development. on the other hand, with social and economic changes and unconventional resource exploitation, land instability conditions are intensifying. measuring land use changes requires examining issues such as land use system, land cover, and monitoring patterns. land use and land cover patterns, by providing monitoring and understanding the process of changes in the exploitation system through the use of remote sensing techniques, facilitate the possibility of reforming and changing policymaking, optimal management, and future planning of environmental resources. the aim of the present study is to monitor the changes in the lulc system in the kuhpayeh segzi sub basin using satellite images in the period 2000 to 2023 and update spatial information. the results of the evaluation of the land use and land cover maps using the decision tree algorithm indicate an increase in the area of ​​more than 97% of built up land, 173% of rangeland, 230% of irrigated areas, 72% of agricultural land, and a decrease in the area of ​​more than 14% of barren land. in this process, 913 hectares of barren land, 244 hectares of rangeland, 44 hectares of agricultural land, and 0.155 hectares of irrigated areas have been converted into built up land. sustainability of environmental resources, especially reducing the trend of land use and land cover change and stabilizing the exploitation system, requires the implementation of optimal resource management and the application of land protection models with the participation and empowerment of local rural communities.