تحلیل پایداری اجتماعی محلات و مسکن شهری به مثابه توسعه کالبدی پایدار در کلانشهر تبریز

نظر بر اینکه مقوله‌ مسکن از اثرگذار‌ترین مباحث بر فرهنگ، هویت و به طور کلی بر زندگی انسان‌ها است، هدف پژوهش پیش‌رو دستیابی به راهکارهای پایداری در مسکن حائز اهمیت است. با رشد فراوان جمعیت و به تبع آن افزایش چشمگیر نیاز به مسکن و در نتیجه روند رو به رشد صنعت ساخت‌وساز مسکن، بخصوص در کلان‌شهرها، مقوله‌ مسکن بیشتر از بعد پایداری اقتصادی و افزایش کمی ساخت و ساز بدون توجه به کیفیت سکونت موردتوجه قرار گرفته‌است. پژوهش حاضر برای شناسایی مولفه‌ها و معیارهای اثرگذار بر پایداری اجتماعی مسکن شهر تبریز در دو مقیاس «محلات مسکونی» و «محیط داخلی مسکن» و با هدف ارائه‌ راهکار‌هایی برای دستیابی به پایداری اجتماعی در محلات مسکونی قدیم و جدید شهر تبریز صورت پذیرفته‌است. در این پژوهش، ابتدا با تکنیک تحلیل محتوا به بررسی مطالعات پیشین مرتبط با مسئله پرداخته‌شد. پس از طبقه‌بندی نتایج پژوهش‌های پیشین، با استفاده از تکنیک دلفی از نظرات متخصصان و استادان این حوزه بهره گرفته‌شد. در نهایت با استفاده از روش پیمایشی-مقطعی، به تدوین پرسشنامه و سنجش میزان اهمیت مولفه‌ها و معیارهای نهایی از دیدگاه ساکنان محلات قدیم و جدیدالاحداث شهر تبریز پرداخته ‌شد. بر اساس یافته‌ها، مولفه‌های «مطلوبیت کالبدی محله»، «خصوصیات فرهنگی-اجتماعی» و «کاربری و زیرساخت‌های اجتماعی محله» به ترتیب مهم‌ترین مولفه‌های اثرگذار بر پایداری اجتماعی محلات و مجموعه‌های مسکونی است. همچنین مولفه‌های «ارتباط مسکن با فضای باز و طبیعت زنده»، رعایت «محرمیت و حریم خصوصی» و «تنظیم شرایط محیطی مسکن» به ترتیب ازجمله تاثیرگذارترین مولفه‌ها بر پایداری اجتماعی در محیط داخلی مسکن می‌باشند.

analysis of the social sustainability of neighborhoods and urban housing as a physical sustainable development in the metropolitan of tabriz

housing is one of the most effective categories on culture, identity and the whole life of people. the aim of the present study is to achieve sustainable solutions for housing. population growth and the significant increase in the need for housing led to the process of housing construction, especially in big cities. the category of housing has been considered more from the viewpoint of economic stability and quantity of construction regardless of the quality of residence. the present research was conducted to identify the components and criteria affecting the social sustainability of housing in tabriz city. it was defined in two scales: residential areas and housing internal environment with the aim of providing solutions to achieve social sustainability in the old and new residential areas of tabriz city. in the present research, first of all, the previous studies related to the problem were investigated using the content analysis technique. after classifying the results of previous researches, using the delphi technique, the opinions of experts and professors in this field were collected and considered. finally, using the cross-sectional survey method, a questionnaire was compiled and the importance of the components and final criteria was measured from the perspective of the residents of the old and new neighborhoods of tabriz city. according to the findings, the components of neighborhood physical desirability, social-cultural characteristics and functional and social infrastructure of the neighborhood are respectively the most important components affecting the social sustainability of neighborhoods and residential complexes. also, the components of relationship of housing with open space and living nature, observance of confidentiality and privacy and adjustment of environmental conditions of housing are among the most influential components on social sustainability in the internal environment of housing, respectively.