کاربرد رویکرد شهر دوستدار سالمند در ‌‌برنامه‌ریزی ‌‌‌حمل‌ و نقل شهری (مورد مطالعه: ‌‌‌کلان‌شهر مشهد)

در ‌‌سال‌های اخیر با توجه به رشد نرخ جمعیت سالمند‌‌‌‌، مفهوم شهر دوستدار سالمند به یکی از پایه‌ای‌‌ترین مفاهیم در ‌‌برنامه‌ریزی شهری مبدل شده و ابزارها و راهکارهای متعددی برای سنجش و بهینه سازی ساختارهای شهری و اجتماعی در ‌‌سال‌های اخیر به ویژه توسط سازمان بهداشت جهانی منتشر شده است‌‌‌‌. این سازمان یک مجموعه شاخص هشت‌گانه برای سنجش وضعیت شهر دوستدار سالمند در ‌‌‌کلان‌شهر‌‌‌ها ارائه داده است‌‌‌‌. تحقیقات زیادی در شهرهای مختلف دنیا بر حسب این شاخص‌‌‌ها انجام شده و در این پژوهش شاخص ‌‌‌حمل‌ونقل از شاخص‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های هشت‌گانه شهر دوستدار سالمند با ده مولفۀ اصلی در ‌‌‌کلان‌شهر مشهد مورد بررسی قرار گرفته است‌‌‌‌. روش تحقیق توصیفی تحلیل و با تکنیک پیماشی است‌‌‌‌. جامعه آماری در بعد اول سالمندان ‌‌‌کلان‌شهر مشهد هستند که نمونه با روش تصادفی از دو منطقه یک (پربخوردار) و سه (کم برخوردار) شهری انتخاب شده‌‌اند‌‌‌‌. داده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های تحقیق با استفاده از پرسشنامه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های استاندارد سازمان بهداشت جهانی گردآوری و نتایج تحقیق نشان‌‌ می‌دهد‌‌‌‌، مولفه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های فراوانی وسایل ‌‌‌حمل‌ونقل عمومی‌‌‌‌، کیفیت وسایل نقلیه عمومی‌‌‌‌، شرایط رانندگی‌‌‌‌، ایمنی و اطلاع‌رسانی در ‌‌‌حمل‌ونقل عمومی تفاوت ‌‌معناداری با ‌‌معیار میانگین دارند‌‌‌‌. از سوی دیگر مولفه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مورد بررسی از حیث اهمیت برای شهروندان سالمند رتبه‌بندی شده است‌‌‌‌. در بعد دوم تحقیق وضعیت اعمال مولفه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های شاخص ‌‌‌حمل‌ونقل در شهر دوستدار سالمند در پروژه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های شهری مورد بررسی قرار گرفته است‌‌‌‌. در این بعد تحقیق جامعه هدف مدیران شهری دخیل در ‌‌برنامه‌ریزی شهری در پنج سال گذشته انتخاب شد که با ‌‌نمونه‌گیری تصادفی‌‌‌‌، داده‌‌‌ها از نمونه 40 نفری از مدیران با پرسشنامه ‌‌محقق‌ساخته ‌‌جمع‌آوری و تحلیل شد‌‌‌‌. نتایج این تحلیل حاکی از آن است که در پروژه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های شهری اخیر توجهی به مولفه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های ده‌گانه شاخص ‌‌‌حمل‌ونقل شهر دوستدار سالمند نشده است‌‌.

the application of the elderly-friendly city approach in urban transportation planning (case study: mashhad metropolis)

in recent years, due to the growth of the elderly population, the concept of an elderly-friendly city has become one of the most basic concepts in urban planning. in the elderly-friendly city, several tools and solutions have been considered to measure and optimize urban and social structures, especially by the world health organization. this organization has presented a set of eight indicators to measure the status of an elderly-friendly city in metropolitan cities. many researches have been conducted in different cities of the world according to these indicators, and in this research, the transportation index of the eight indicators of the elderly-friendly city with ten main components has been examined in the metropolis of mashhad. the research method is descriptive analytical with survey technique. the statistical population includes the elderly of mashhad metropolis, whose samples were randomly selected from two areas: district one (high-income) and district three (low-income). the research data has been collected using the standard questionnaires of the world health organization. the results of the research show that the components of abundance of public transportation, quality of public transportation, driving conditions, safety and information in public transportation have a significant difference with the average standard. on the other hand, the investigated components are ranked in terms of importance for the elderly. then, the status of the implementation of the transportation index components in the elderly-friendly city in urban projects has been investigated. in creating the target community, urban managers were involved in urban planning in the last five years. data were collected and analyzed by random sampling from 40 managers using a researcher-made questionnaire. the results of this analysis indicate that in recent urban projects, no attention has been paid to the ten components of the elderly-friendly city transportation index.