>
Fa   |   Ar   |   En
   سنجش پایداری سکونتگاهی در نواحی روستایی (مطالعه موردی: ناحیه روستایی باروق، آذربایجان غربی)  
   
نویسنده سعیدی عباس ,عزیزپور فرهاد ,ریاحی وحید ,امینی قواقلو عیوض
منبع برنامه ريزي توسعه كالبدي - 1398 - دوره : 4 - شماره : 4 - صفحه:11 -26
چکیده    در حال حاضر، پایداری به عنوان هدفی روشن در مرکز توجه تحولات جهانی قرار دارد. توسعه پایدار سرزمین در گرو پایداری نظام روستایی به عنوان زیر نظام تشکیل دهنده نظام سرزمین است و پایداری فضاهای روستایی در ابعاد مختلف می تواند نقش موثری در توسعه منطقه ای و ملی داشته باشد. پژوهش حاضر می کوشد تا قابلیت ها و تنگناهای فضایی سکونتگاه های روستایی ناحیه باروق را در چارچوب توسعه پایدار شناسایی و تبیین نماید. این پژوهش از لحاظ هدف، ترکیبی از پژوهش های بنیادی و کاربردی بوده و بر مبنای روش، از نوع توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری شامل 70 روستای دارای سکنه واقع در بخش باروق بوده که 32 روستا با روش لایه بندی و با استفاده از چهار معیار مربوط به توسعه پایدار انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها و اطلاعات مورد نیاز، از دو روش اسنادی و میدانی استفاده شد. یافته های پژوهش حاضر بیانگر آن است که روستاهای ناحیه باروق در وضعیت «ناپایداری ضعیف» قرار گرفته و از وضعیت پایداری مطلوبی برخوردار نیستند. همچنین، بررسی ابعاد چهارگانه پایداری نیز نشان داده است که هر یک از ابعاد محیطی اکولوژیک، کالبدی فضایی، اجتماعی و اقتصادی نیز در وضعیت «ناپایداری ضعیف» قرار دارند. در این میان، بیشترین میزان ناپایداری  مربوط به بعد اقتصادی بوده است. میزان پایداری در سطح روستاهای ناحیه نشان می دهد که حدود 43 درصد از سکونتگاه ها در وضعیت ناپایداری قوی، 25 درصد ناپایداری ضعیف، 25 درصد پایداری ضعیف و فقط 6 درصد پایداری قوی قرار گرفته اند. وضعیت پایداری روستاها در سطح ناحیه از جنبه فضایی بدین صورت است که از سمت غرب به سمت شرق پایداری روستاها کاهش می یابد. به عبارتی دیگر، روستاهای استقرار یافته در بخش کوهستانی نسبت به روستاهای پایکوهی و دشتی ناپایدارتر هستند. روستاهای پایدار و نسبتاً پایدار  نیز در بخش غربی و دشتی ناحیه استقرار دارند. این وضعیت نشان می دهد که الگوی فضایی پایداری، خوشه ای است. بر پایه یافته ها، عوامل اجتماعی با میزان 0.392 بیشترین تاثیر و عوامل محیطی اکولوژیک با میزان 0.186 کمترین تاثیر را بر ناپایداری سکونتگاه های روستایی ناحیه داشته اند. همچنین، عوامل اقتصادی و کالبدی فضایی هر کدام به ترتیب 0.338 و 0.324 بر ناپایداری سکونتگاه های روستایی اثرگذار بوده اند.
کلیدواژه پایداری سکونتگاهی، توسعه پایدار، سنجش پایداری، ناحیه باروق
آدرس دانشگاه شهید بهشتی, گروه جغرافیای انسانی, ایران, دانشگاه خوارزمی, گروه جغرافیای انسانی, ایران, دانشگاه خوارزمی, گروه جغرافیای انسانی, ایران, دانشگاه خوارزمی, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved